Zadanie 15, matura maj 2016, matematyka rozszerzona

6 pktobliczeniowetrudne 20%Maj 2016

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym ABCDS o podstawie ABCD wysokość jest równa 5, a kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi ostrosłupa ma miarę 120°. Oblicz objętość tego ostrosłupa.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: V=5003V = \frac{500}{3}.

Rozwiązanie

Strategię rozwiązania zadania można zrealizować na wiele sposobów. Każdy z nich różni się zestawem i kolejnością zastosowanych związków między odcinkami w ostrosłupie. Przyjmijmy następujące oznaczenia (jak na rysunku w zasadach oceniania): a – długość krawędzi podstawy, b – długość krawędzi bocznej, H – wysokość ostrosłupa, O – środek podstawy, E – środek krawędzi BC, l = ∣SE∣ – wysokość ściany bocznej BCS, F – spodek wysokości trójkąta BCS poprowadzonej z wierzchołka B, α=∣∢BFD∣\alpha = |\sphericalangle BFD| – kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi.

Wtedy ∣OB∣=a22|OB| = \frac{a\sqrt{2}}{2}, ∣OE∣=a2|OE| = \frac{a}{2}, ∣∢BFO∣=60∘|\sphericalangle BFO| = 60^\circ.

Ponieważ trójkąt BFO jest prostokątny, stąd ∣BO∣∣BF∣=sin⁡60∘\frac{|BO|}{|BF|} = \sin 60^\circ. Zatem

∣BF∣=∣BO∣sin⁡60∘=a2232=a22⋅23=a63|BF| = \frac{|BO|}{\sin 60^\circ} = \frac{\frac{a\sqrt{2}}{2}}{\frac{\sqrt{3}}{2}} = \frac{a\sqrt{2}}{2} \cdot \frac{2}{\sqrt{3}} = \frac{a\sqrt{6}}{3}.

Trójkąty SEC i BFC są podobne, stąd ∣SE∣∣SC∣=∣BF∣∣BC∣\frac{|SE|}{|SC|} = \frac{|BF|}{|BC|}, czyli lb=a63a\frac{l}{b} = \frac{\frac{a\sqrt{6}}{3}}{a}. Zatem l=b63l = \frac{b\sqrt{6}}{3}.

Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa w trójkątach prostokątnych EOS i BOS, skąd otrzymujemy układ równań:

{H2+(a2)2=(b63)2H2+(a22)2=b2\begin{cases} H^2 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = \left(\frac{b\sqrt{6}}{3}\right)^2 \\ H^2 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = b^2 \end{cases}

{25+(a2)2=(b63)225+(a22)2=b2\begin{cases} 25 + \left(\frac{a}{2}\right)^2 = \left(\frac{b\sqrt{6}}{3}\right)^2 \\ 25 + \left(\frac{a\sqrt{2}}{2}\right)^2 = b^2 \end{cases}

{25+a24=2b2325+a22=b2\begin{cases} 25 + \frac{a^2}{4} = \frac{2b^2}{3} \\ 25 + \frac{a^2}{2} = b^2 \end{cases}

{300+3a2=8b250+a2=2b2\begin{cases} 300 + 3a^2 = 8b^2 \\ 50 + a^2 = 2b^2 \end{cases}

{b2=75a2=100\begin{cases} b^2 = 75 \\ a^2 = 100 \end{cases}

{b=53a=10\begin{cases} b = 5\sqrt{3} \\ a = 10 \end{cases}

Stąd pole P podstawy ABCD ostrosłupa jest równe P = a2 = 100, więc objętość ostrosłupa jest równa: V=13⋅100⋅5=5003V = \frac{1}{3} \cdot 100 \cdot 5 = \frac{500}{3}.

Schemat punktowania

6 pkt

rozwiązanie pełne: zdający obliczy objętość ostrosłupa: V=5003V = \frac{500}{3}.

5 pkt

rozwiązanie prawie pełne: zdający

• obliczy długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa

• obliczy długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa, popełniając błędy rachunkowe i konsekwentnie do tego obliczy objętość ostrosłupa.

albo

4 pkt

pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą oznaczającą wielkość, która pozwala obliczyć pole podstawy ostrosłupa i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

3 pkt

rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań, z którego można obliczyć długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

1 pkt

rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający

• zastosuje twierdzenie Pitagorasa w trójkącie SOC

• zastosuje twierdzenie Pitagorasa w trójkącie SOE,

albo

• zastosuje twierdzenie cosinusów w trójkącie BFD,

albo

• zapisze funkcję trygonometryczną kąta ostrego w trójkącie OBF,

albo

• zapisze proporcję wynikającą z podobieństwa trójkątów SEC i BCF,

albo

• zapisze proporcję wynikającą z podobieństwa trójkątów SOC i OFC

i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.

albo

Uwaga:

Jeżeli zdający zapisze związki, z których można obliczyć długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa, ale pominie jedno równanie potrzebne do zakończenia obliczeń, to otrzymuje 2 punkty.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający rozpatruje inną bryłę, np. ostrosłup, którego podstawą nie jest kwadrat albo ostrosłup, którego ściany boczne są trójkątami równobocznymi, to otrzymuje 0 punktów.

2. Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi, ale przy korzystaniu z własności figur, w których ten kąt nie występuje, wykazuje się innymi umiejętnościami matematycznymi, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt.

3. Jeżeli zdający odczyta wartość sin⁡∢BFO=sin⁡60∘\sin \sphericalangle BFO = \sin 60^\circ z tablic i wykona obliczenia na przybliżeniach, to otrzymuje co najwyżej 5 punktów.

Komentarz. Zadanie można rozwiązać na wiele sposobów, różniących się zestawem i kolejnością związków między odcinkami w ostrosłupie. Kluczowe jest wykorzystanie twierdzenia Pitagorasa w trójkątach EOH i BOH oraz warunku na kąt między ścianami.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.