Zadanie 15, matura maj 2016, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
6 punktówW ostrosłupie prawidłowym czworokątnym ABCDS o podstawie ABCD wysokość jest równa 5, a kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi ostrosłupa ma miarę 120°. Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: .
Rozwiązanie
Strategię rozwiązania zadania można zrealizować na wiele sposobów. Każdy z nich różni się zestawem i kolejnością zastosowanych związków między odcinkami w ostrosłupie. Przyjmijmy następujące oznaczenia (jak na rysunku w zasadach oceniania): a – długość krawędzi podstawy, b – długość krawędzi bocznej, H – wysokość ostrosłupa, O – środek podstawy, E – środek krawędzi BC, l = ∣SE∣ – wysokość ściany bocznej BCS, F – spodek wysokości trójkąta BCS poprowadzonej z wierzchołka B, – kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi.
Wtedy , , .
Ponieważ trójkąt BFO jest prostokątny, stąd . Zatem
.
Trójkąty SEC i BFC są podobne, stąd , czyli . Zatem .
Korzystamy z twierdzenia Pitagorasa w trójkątach prostokątnych EOS i BOS, skąd otrzymujemy układ równań:
Stąd pole P podstawy ABCD ostrosłupa jest równe P = a2 = 100, więc objętość ostrosłupa jest równa: .
Schemat punktowania
rozwiązanie pełne: zdający obliczy objętość ostrosłupa: .
rozwiązanie prawie pełne: zdający
• obliczy długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa
• obliczy długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa, popełniając błędy rachunkowe i konsekwentnie do tego obliczy objętość ostrosłupa.
albo
pokonanie zasadniczych trudności zadania: zdający zapisze równanie z jedną niewiadomą oznaczającą wielkość, która pozwala obliczyć pole podstawy ostrosłupa i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
rozwiązanie, w którym jest istotny postęp: zdający zapisze układ równań, z którego można obliczyć długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
rozwiązanie, w którym postęp jest niewielki, ale konieczny na drodze do pełnego rozwiązania zadania: zdający
• zastosuje twierdzenie Pitagorasa w trójkącie SOC
• zastosuje twierdzenie Pitagorasa w trójkącie SOE,
albo
• zastosuje twierdzenie cosinusów w trójkącie BFD,
albo
• zapisze funkcję trygonometryczną kąta ostrego w trójkącie OBF,
albo
• zapisze proporcję wynikającą z podobieństwa trójkątów SEC i BCF,
albo
• zapisze proporcję wynikającą z podobieństwa trójkątów SOC i OFC
i na tym zakończy lub dalej popełnia błędy.
albo
Uwaga:
Jeżeli zdający zapisze związki, z których można obliczyć długość krawędzi podstawy lub długość przekątnej podstawy ostrosłupa, ale pominie jedno równanie potrzebne do zakończenia obliczeń, to otrzymuje 2 punkty.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający rozpatruje inną bryłę, np. ostrosłup, którego podstawą nie jest kwadrat albo ostrosłup, którego ściany boczne są trójkątami równobocznymi, to otrzymuje 0 punktów.
2. Jeżeli zdający błędnie interpretuje kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi, ale przy korzystaniu z własności figur, w których ten kąt nie występuje, wykazuje się innymi umiejętnościami matematycznymi, to otrzymuje co najwyżej 1 punkt.
3. Jeżeli zdający odczyta wartość z tablic i wykona obliczenia na przybliżeniach, to otrzymuje co najwyżej 5 punktów.
Komentarz. Zadanie można rozwiązać na wiele sposobów, różniących się zestawem i kolejnością związków między odcinkami w ostrosłupie. Kluczowe jest wykorzystanie twierdzenia Pitagorasa w trójkątach EOH i BOH oraz warunku na kąt między ścianami.