Zadanie 10, specimen 2023, matematyka rozszerzona

6 pktobliczeniowetrudne (szac.)Specimen 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

Dany jest ostrosłup prawidłowy czworokątny ABCDS o podstawie ABCD i polu powierzchni bocznej równym P. Kąt między wysokościami sąsiednich ścian bocznych poprowadzonych z wierzchołka S ma miarę 2α.

Objętość tego ostrosłupa jest równa k⋅P3⋅sin⁡α⋅cos⁡(2α)\sqrt{k \cdot P^3 \cdot \sin \alpha \cdot \cos(2\alpha)}, gdzie k jest stałym współczynnikiem liczbowym.

Oblicz współczynnik k.

Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Oznaczmy długość krawędzi podstawy przez a, wysokość ściany bocznej przez h, wysokość ostrosłupa przez H, a środek podstawy przez O. Punkty E i F są środkami sąsiednich boków AB i BC, więc SE i SF są wysokościami ścian bocznych. Punkt G jest środkiem EF, a SG wysokością trójkąta SEF poprowadzoną z S.

Sposób 1

Współczynnik k nie zależy od P ani α, więc wybieramy P=2P=\sqrt2 i α = 30°.

Z pola czterech ścian bocznych 2=4⋅12ah\sqrt2=4\cdot\frac12ah mamy h=22ah=\frac{\sqrt2}{2a}.

Trójkąt równoramienny ESF ma kąt przy S równy 60°, zatem jest równoboczny. Stąd h=∣EF∣=2∣EB∣=a22h=|EF|=\sqrt2|EB|=\frac{a\sqrt2}2. Porównanie obu wyrażeń daje a = 1 oraz h2=12h^2=\frac12.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie FOS:

H2=h2−(a2)2=12−14=14H^2=h^2-(\frac a2)^2=\frac12-\frac14=\frac14, więc H=12H=\frac12.

V=13a2H=16V=\frac13a^2H=\frac16.

Wzór z treści daje V=k(2)3⋅12⋅12=k22V=\sqrt{k(\sqrt2)^3\cdot\frac12\cdot\frac12}=\sqrt{k\frac{\sqrt2}2}. Zatem 16=k22\frac16=\sqrt{k\frac{\sqrt2}2} i k=236k=\frac{\sqrt2}{36}.

Sposób 2

Z P=4⋅12ahP=4\cdot\frac12ah otrzymujemy h=P2ah=\frac P{2a}. Ponieważ ∣EF∣=2∣EB∣=a22|EF|=\sqrt2|EB|=\frac{a\sqrt2}2, mamy ∣EG∣=a24|EG|=\frac{a\sqrt2}4.

W trójkącie prostokątnym EGS zachodzi ∣EG∣∣ES∣=sin⁡α\frac{|EG|}{|ES|}=\sin\alpha, czyli a2/4P/(2a)=sin⁡α\frac{a\sqrt2/4}{P/(2a)}=\sin\alpha. Stąd a2=2Psin⁡αa^2=\sqrt2P\sin\alpha oraz h2=(P2a)2=P42sin⁡αh^2=(\frac P{2a})^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}.

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie FOS:

H2=h2−(a2)2=P42sin⁡α−2Psin⁡α4=P(1−2sin⁡2α)42sin⁡αH^2=h^2-(\frac a2)^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}-\frac{\sqrt2P\sin\alpha}4=\frac{P(1-2\sin^2\alpha)}{4\sqrt2\sin\alpha}.

Zatem H=Pcos⁡(2α)42sin⁡αH=\sqrt{\frac{P\cos(2\alpha)}{4\sqrt2\sin\alpha}}.

V=13a2H=132Psin⁡αPcos⁡(2α)42sin⁡α=236P3sin⁡αcos⁡(2α)V=\frac13a^2H=\frac13\sqrt2P\sin\alpha\sqrt{\frac{P\cos(2\alpha)}{4\sqrt2\sin\alpha}}=\sqrt{\frac{\sqrt2}{36}P^3\sin\alpha\cos(2\alpha)}.

Ostatecznie k=236k=\frac{\sqrt2}{36}.

Schemat punktowania

Dla sposobu 1:

6 pkt

poprawne zastosowanie wzoru na objętość V ostrosłupa i poprawne obliczenie współczynnika k=236k=\frac{\sqrt2}{36}.

5 pkt

obliczenie, przy obranych wartościach P i α, wysokości H ostrosłupa: H=Pcos⁡(2α)42sin⁡αH=\sqrt{\frac{P\cos(2\alpha)}{4\sqrt2\sin\alpha}}.

4 pkt

obliczenie, przy obranych wartościach P i α, kwadratu długości krawędzi podstawy oraz kwadratu wysokości ściany bocznej: a2=2Psin⁡αa^2=\sqrt2P\sin\alpha, h2=P42sin⁡αh^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}.

3 pkt

obliczenie, przy obranych wartościach P i α, kwadratu długości krawędzi podstawy: a2=2Psin⁡αa^2=\sqrt2P\sin\alpha, LUB obliczenie kwadratu wysokości ściany bocznej: h2=P42sin⁡αh^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}.

2 pkt

zastosowanie, przy obranych wartościach P i α, definicji sinusa w trójkącie EGS (albo twierdzenia cosinusów do trójkąta EFS) i zapisanie równania z jedną niewiadomą a, np. a2/4P/(2a)=sin⁡α\frac{a\sqrt2/4}{P/(2a)}=\sin\alpha lub (P2a)2+(P2a)2−2P2aP2acos⁡(2α)=(a22)2(\frac P{2a})^2+(\frac P{2a})^2-2\frac P{2a}\frac P{2a}\cos(2\alpha)=(\frac{a\sqrt2}2)^2, LUB zapisanie, przy obranych wartościach P i α, zależności między h oraz a, wynikających ze związków miarowych w trójkącie ESF (lub EGS), np. h=a22h=\frac{a\sqrt2}2, LUB zastosowanie definicji sinusa w trójkącie EGS (albo twierdzenia cosinusów do trójkąta EFS) i zapisanie równania z jedną niewiadomą h, np. P2/(8h)h=sin⁡α\frac{P\sqrt2/(8h)}h=\sin\alpha lub h2+h2−2h2cos⁡(2α)=(P24h)2h^2+h^2-2h^2\cos(2\alpha)=(\frac{P\sqrt2}{4h})^2.

1 pkt

przypisanie wielkościom P i α konkretnych wartości liczbowych pod warunkami P > 0 i α∈(0,45∘)\alpha\in(0,45^\circ) oraz wyznaczenie wysokości h ściany bocznej w zależności od długości a krawędzi podstawy: h=P2ah=\frac P{2a}, LUB wyznaczenie długości a krawędzi podstawy w zależności od wysokości h ściany bocznej: a=P2ha=\frac P{2h} (również po przypisaniu powyższych wartości liczbowych).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Dla sposobu 2:

6 pkt

poprawne zastosowanie wzoru na objętość V ostrosłupa i poprawne obliczenie współczynnika k=236k=\frac{\sqrt2}{36}.

5 pkt

obliczenie, wysokości H ostrosłupa: H=P42sin⁡α−2Psin⁡α4H=\sqrt{\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}-\frac{\sqrt2P\sin\alpha}4}.

4 pkt

obliczenie, kwadratu długości krawędzi podstawy oraz kwadratu wysokości ściany bocznej: a2=2Psin⁡αa^2=\sqrt2P\sin\alpha, h2=P42sin⁡αh^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}.

3 pkt

obliczenie, kwadratu długości krawędzi podstawy: a2=2Psin⁡αa^2=\sqrt2P\sin\alpha, LUB obliczenie kwadratu wysokości ściany bocznej: h2=P42sin⁡αh^2=\frac P{4\sqrt2\sin\alpha}.

2 pkt

zastosowanie, definicji sinusa w trójkącie EGS (albo twierdzenia cosinusów do trójkąta EFS) i zapisanie równania z jedną niewiadomą a, np. a2/4P/(2a)=sin⁡α\frac{a\sqrt2/4}{P/(2a)}=\sin\alpha lub (P2a)2+(P2a)2−2P2aP2acos⁡(2α)=(a22)2(\frac P{2a})^2+(\frac P{2a})^2-2\frac P{2a}\frac P{2a}\cos(2\alpha)=(\frac{a\sqrt2}2)^2, LUB zastosowanie definicji sinusa w trójkącie EGS (albo twierdzenia cosinusów do trójkąta EFS) i zapisanie równania z jedną niewiadomą h, np. P2/(8h)h=sin⁡α\frac{P\sqrt2/(8h)}h=\sin\alpha lub h2+h2−2h2cos⁡(2α)=(P24h)2h^2+h^2-2h^2\cos(2\alpha)=(\frac{P\sqrt2}{4h})^2.

1 pkt

wyznaczenie wysokości h ściany bocznej w zależności od długości a krawędzi podstawy: h=P2ah=\frac P{2a}, LUB wyznaczenie długości a krawędzi podstawy w zależności od wysokości h ściany bocznej: a=P2ha=\frac P{2h}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwaga ogólna: Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

Komentarz. Zadanie dopuszcza dwie strategie: wybór konkretnych wartości P i α (spełniających warunki P > 0, α ∈ (0°, 45°)) lub operowanie formą ogólną. Obie dają wynik k = √2/36.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.