Zadanie 9, matura maj 2024, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowełatwe 79%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Dany jest kwadrat ABCD o boku długości a. Punkt E jest środkiem boku CD. Przekątna BD dzieli trójkąt ACE na dwie figury: AGF oraz CEFG (zobacz rysunek).

Materiał graficzny do zadaniaPowiększ
Materiał graficzny do zadania

Oblicz pola figur AGF oraz CEFG. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób I – środek ciężkości trójkąta

PAGF=112a2P_{AGF} = \frac{1}{12}a^2 i PCEFG=16a2P_{CEFG} = \frac{1}{6}a^2

Punkt F jest środkiem ciężkości trójkąta ACD, więc ∣DF∣ : ∣FG∣ = 2 : 1, czyli ∣FG∣=13∣DG∣|FG| = \frac{1}{3}|DG|.

Trójkąty AGF i AGD mają wspólną wysokość AG oraz pole trójkąta AGD jest równe 14a2\frac{1}{4}a^2, więc PAGF=13⋅PAGD=13⋅14a2=112a2P_{AGF} = \frac{1}{3} \cdot P_{AGD} = \frac{1}{3} \cdot \frac{1}{4}a^2 = \frac{1}{12}a^2.

Zatem PCEFG=PACE−PAGF=14a2−112a2=16a2P_{CEFG} = P_{ACE} - P_{AGF} = \frac{1}{4}a^2 - \frac{1}{12}a^2 = \frac{1}{6}a^2.

Sposób II – długości AG i FG

Z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie ADE mamy ∣AE∣2 = a2 + (a/2)2, więc ∣AE∣=a52|AE|=\frac{a\sqrt5}{2}. Przekątna BD jest dwusieczną kąta ADE. Z twierdzenia o dwusiecznej ∣AF∣∣FE∣=∣AD∣∣DE∣=2\frac{|AF|}{|FE|}=\frac{|AD|}{|DE|}=2, zatem ∣AF∣=23∣AE∣=a53|AF|=\frac23|AE|=\frac{a\sqrt5}{3}.

Ponieważ ∣AG∣=a22|AG|=\frac{a\sqrt2}{2}, z twierdzenia Pitagorasa w trójkącie AGF otrzymujemy ∣FG∣2=(a53)2−(a22)2|FG|^2=\left(\frac{a\sqrt5}{3}\right)^2-\left(\frac{a\sqrt2}{2}\right)^2, czyli ∣FG∣=a26|FG|=\frac{a\sqrt2}{6}.

PAGF=12∣AG∣⋅∣FG∣=a212P_{AGF}=\frac12|AG|\cdot|FG|=\frac{a^2}{12}. Ponadto PACE=12∣EC∣⋅∣AD∣=a24P_{ACE}=\frac12|EC|\cdot|AD|=\frac{a^2}{4}, więc PCEFG=a24−a212=a26P_{CEFG}=\frac{a^2}{4}-\frac{a^2}{12}=\frac{a^2}{6}.

Sposób III – pole trójkąta ADF

Z twierdzenia o dwusiecznej w trójkącie ADE mamy ∣AF∣∣FE∣=∣AD∣∣DE∣=2\frac{|AF|}{|FE|}=\frac{|AD|}{|DE|}=2. Trójkąty ADF i FDE mają wspólną wysokość opuszczoną z D na prostą AE, więc PADFPFDE=2\frac{P_{ADF}}{P_{FDE}}=2.

Ponieważ PADE=a24P_{ADE}=\frac{a^2}{4}, otrzymujemy PADF=23PADE=a26P_{ADF}=\frac23P_{ADE}=\frac{a^2}{6} oraz PFDE=13PADE=a212P_{FDE}=\frac13P_{ADE}=\frac{a^2}{12}.

Zatem PAGF=PADG−PADF=a24−a26=a212P_{AGF}=P_{ADG}-P_{ADF}=\frac{a^2}{4}-\frac{a^2}{6}=\frac{a^2}{12} oraz PCEFG=PGDC−PFDE=a24−a212=a26P_{CEFG}=P_{GDC}-P_{FDE}=\frac{a^2}{4}-\frac{a^2}{12}=\frac{a^2}{6}.

Sposób IV – pole trójkąta DEF

Trójkąty ADE i ADG mają wspólną podstawę AD i równe wysokości na tę podstawę, więc PADE = PADG. Po odjęciu PADF otrzymujemy PAGF = PFDE. Ponieważ PADG = PGDC, wynika też PADF = PCEFG.

Z twierdzenia o dwusiecznej w trójkącie ADE mamy ∣AF∣/∣FE∣ = 2. Trójkąty ADF i FDE mają wspólną wysokość na prostą AE, więc PADF/PFDE = 2. Ich suma wynosi PADE = a2/4, zatem PADF = a2/6, PFDE = a2/12.

Wobec tego PAGF = PFDE = a2/12 oraz PCEFG = PADF = a2/6.

Sposób V – odcinek MN

Niech M i N będą punktami przecięcia prostej równoległej do AD i przechodzącej przez F z bokami odpowiednio AB i CD. Trójkąty ABF i EDF są podobne (kkk) w skali ∣AB∣/∣DE∣ = 2. Ponieważ ∣FM∣ + ∣FN∣ = a, mamy ∣FM∣ = 2a/3, ∣FN∣ = a/3.

PABF=12a⋅2a3=a23P_{ABF}=\frac12a\cdot\frac{2a}{3}=\frac{a^2}{3}, a PABG = a2/4, więc PAGF = PABF − PABG = a2/12.

Ponadto PEDF=12⋅a2⋅a3=a212P_{EDF}=\frac12\cdot\frac a2\cdot\frac a3=\frac{a^2}{12}, więc PCEFG = PCDG − PEDF = a2/4 − a2/12 = a2/6.

Sposób VI – trójkąty AEQ i AGF

Niech P będzie środkiem boku BC, a Q punktem przecięcia przekątnej AC i odcinka PE. Trójkąty AFG i AEQ są podobne (kkk) w skali ∣AG∣∣AQ∣=12∣AC∣34∣AC∣=23\frac{|AG|}{|AQ|}=\frac{\frac12|AC|}{\frac34|AC|}=\frac23. Mamy ∣AQ∣=34a2|AQ|=\frac34a\sqrt2 i ∣EQ∣=14a2|EQ|=\frac14a\sqrt2, a kąt AQE jest prosty.

PAGF=(23)2PAQE=49⋅12⋅34a2⋅14a2=a212P_{AGF}=\left(\frac23\right)^2P_{AQE}=\frac49\cdot\frac12\cdot\frac34a\sqrt2\cdot\frac14a\sqrt2=\frac{a^2}{12}.

Zatem PCEFG = PACE − PAGF = a2/4 − a2/12 = a2/6.

Sposób VII – pola trójkątów w trapezie ADEG

Trójkąty ADE i ADG mają wspólną podstawę AD i równe wysokości, więc PADE = PADG. Odejmując PAFD, otrzymujemy PAGF = PFDE. Oznaczamy x = PAGF = PFDE, y = PEFG.

Trójkąty AFD i EFG są podobne (kkk) w skali ∣AD∣/∣EG∣ = 2, więc PAFD = 4y. Pola trójkątów DEG i AGD to odpowiednio a2/8 i a2/4. Stąd układ x + y = a2/8, x + 4y = a2/4. Otrzymujemy y = a2/24, x = a2/12.

Zatem PAGF = a2/12 oraz PCEFG = PGCE + PEFG = x + 2y = a2/6.

Sposób VIII – układ współrzędnych

Przyjmujemy A = (0, 0), B = (a, 0), C = (a, a), D = (0, a), gdzie a > 0. Wtedy G = (a/2, a/2) oraz E = (a/2, a). Proste AE i BD mają równania y = 2x oraz y = −x + a. Z układu tych równań otrzymujemy x = a/3, y = 2a/3, czyli F = (a/3, 2a/3).

PAGF=12∣a2⋅2a3−a2⋅a3∣=a212P_{AGF}=\frac12\left|\frac a2\cdot\frac{2a}{3}-\frac a2\cdot\frac a3\right|=\frac{a^2}{12},

PACE=12∣a⋅a−a2⋅a∣=a24P_{ACE}=\frac12\left|a\cdot a-\frac a2\cdot a\right|=\frac{a^2}{4}.

Zatem PCEFG = PACE − PAGF = a2/6.

Sposób IX – punkty kratowe

Umieszczamy kwadrat na siatce 12 × 12 małych kwadratów o boku m = a/12. W jednostkach m przyjmujemy A = (0, 0), B = (12, 0), C = (12, 12), D = (0, 12), E = (6, 12). Wówczas F = (4, 8) i G = (6, 6).

PABF=12⋅12m⋅8m=48m2P_{ABF}=\frac12\cdot12m\cdot8m=48m^2, PABG=12⋅12m⋅6m=36m2P_{ABG}=\frac12\cdot12m\cdot6m=36m^2.

Zatem PAGF = PABF − PABG = 12m2 = 12(a/12)2 = a2/12.

PCEFG=PCDG−PDFE=12⋅12m⋅6m−12⋅6m⋅4m=24m2=a2/6P_{CEFG}=P_{CDG}-P_{DFE}=\frac12\cdot12m\cdot6m-\frac12\cdot6m\cdot4m=24m^2=a^2/6.

Schemat punktowania

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: PAGF=112a2P_{AGF}=\frac1{12}a^2 i PCEFG=16a2P_{CEFG}=\frac16a^2.

3 pkt

obliczenie pola trójkąta AGF: PAGF=112a2P_{AGF}=\frac1{12}a^2

– obliczenie pola czworokąta CEFG: PCEFG=16a2P_{CEFG}=\frac16a^2.

albo

2 pkt

obliczenie długości jednego z odcinków FG, DF, AF, FE, BF: ∣FG∣=a26|FG|=\frac{a\sqrt2}{6}, ∣DF∣=a23|DF|=\frac{a\sqrt2}{3}, ∣AF∣=a53|AF|=\frac{a\sqrt5}{3}, ∣FE∣=a56|FE|=\frac{a\sqrt5}{6}, ∣BF∣=2a23|BF|=\frac{2a\sqrt2}{3}

– zapisanie, że trójkąty AGF i FDE mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów AFD i EFG: PAFD = 4PEFG,

ALBO

– zapisanie, że trójkąty AGF i FDE mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów ADF i EDF: PAFD = 2PEDF,

ALBO

– zapisanie, że trójkąty AFD i BEF mają równe pola oraz zapisanie związku między polami trójkątów ABF i EDF: PABF = 4PEDF,

ALBO

– zapisanie układu równań pozwalającego obliczyć pole trójkąta AGF, np. x+y=18a2x+y=\frac18a^2 oraz x+4y=14a2x+4y=\frac14a^2, gdzie x = PAGF = PFDE, y = PEFG,

ALBO

– obliczenie współrzędnych punktów E i F: E=(a2,a)E=(\frac a2,a) oraz F=(a3,2a3)F=(\frac a3,\frac{2a}{3}),

ALBO

– narysowanie kwadratu ABCD na siatce kwadratowej 12 × 12 oraz wyznaczenie pól trójkątów ABF i ABG: PABF=12⋅12m⋅8mP_{ABF}=\frac12\cdot12m\cdot8m oraz PABG=12⋅12m⋅6mP_{ABG}=\frac12\cdot12m\cdot6m, gdzie m=112am=\frac1{12}a.

albo

1 pkt

zapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣DF∣ : ∣FG∣ = 2 : 1

– zapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣AF∣ : ∣FE∣ = 2 : 1,

ALBO

– zapisanie wraz z uzasadnieniem, że ∣BF∣ : ∣FD∣ = 2 : 1,

ALBO

– zapisanie, że trójkąt ABF jest podobny do trójkąta EDF w skali 2 : 1,

ALBO

– zapisanie, że trójkąt AFD jest podobny do trójkąta EFG w skali 2 : 1,

ALBO

– zapisanie, że trójkąt AFG jest podobny do trójkąta AEQ w skali 2 : 3, gdzie Q to rzut prostokątny punktu E na przekątną AC,

ALBO

– obliczenie długości odcinka AG i dowolnej funkcji trygonometrycznej kąta EAC, np. ∣AG∣=a22|AG|=\frac{a\sqrt2}{2} oraz cos⁡∠EAC=31010\cos\angle EAC=\frac{3\sqrt{10}}{10},

ALBO

– zapisanie, że trójkąty AGF i FDE (lub AFD i BEF) mają równe pola,

ALBO

– umieszczenie kwadratu ABCD w układzie współrzędnych oraz wyznaczenie równań prostych AE i BD, np. y = 2x oraz y = −x + a,

ALBO

– narysowanie kwadratu ABCD na siatce kwadratowej 12 × 12.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający popełnia błąd, przyjmując, że punkt F dzieli odcinek AE lub DG, lub BD w stosunku innym niż 2 : 1, i na tym opiera rozwiązanie, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający przyjmuje, że punkt F dzieli odcinek AE lub DG, lub BD w poprawnym stosunku 2 : 1 bez uzasadnienia, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (brak uzasadnienia traktujemy na równi z błędem rachunkowym).

3. Jeżeli zdający popełnia błąd, przyjmując, że miara kąta DAE jest równa 30° (lub miara kąta DEA jest równa 60°) i na tym opiera swoje rozwiązanie, to otrzymuje 0 punktów, o ile nie nabył praw do innej punktacji.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający popełnia błąd, przyjmując, że punkt F dzieli odcinek w stosunku innym niż 2 : 1, otrzymuje 0 punktów. Jeżeli zdający przyjmuje poprawny stosunek bez uzasadnienia, może otrzymać co najwyżej 3 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.