Zadanie 7, matura maj 2024, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowełatwe 82%Maj 2024

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Trzywyrazowy ciąg (x, y, z) jest geometryczny i rosnący. Suma wyrazów tego ciągu jest równa 105. Liczby x, y oraz z są – odpowiednio – pierwszym, drugim oraz szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego (an), określonego dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1.

Oblicz x\mathbf{x}, y\mathbf{y} oraz z\mathbf{z}. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

x = 5, y = 20, z = 80.

Sposób I

Niech r będzie różnicą ciągu arytmetycznego (an). Wtedy y = x + r, z = x + 5r. Ponieważ x + y + z = 105, mamy x + (x + r) + (x + 5r) = 105, czyli x + 2r = 35. Zatem x = 35 − 2r, y = 35 − r, z = 35 + 3r.

Z własności ciągu geometrycznego y2 = xz, więc

(35 − r)2 = (35 − 2r)(35 + 3r),

352 − 70r + r2 = 352 + 35r − 6r2,

7r2 − 105r = 0.

Otrzymujemy r = 0 lub r = 15. Dla r = 0 mamy x = y = z, co przeczy warunkowi wzrostu. Dla r = 15 otrzymujemy x = 5, y = 20, z = 80.

Sposób II

Przy oznaczeniu r jako różnicy ciągu arytmetycznego mamy układ x + (x + r) + (x + 5r) = 105, (x + r)2 = x(x + 5r). Drugie równanie daje

x2 + 2xr + r2 = x2 + 5xr,

r2 − 3rx = 0,

r = 0 lub r = 3x.

Dla r = 0 ciąg jest stały, więc warunki zadania nie są spełnione. Dla r = 3x układ 3x + 6r = 105, r = 3x daje x = 5, r = 15. Stąd y = x + r = 20 i z = x + 5r = 80.

Sposób III

Z warunków zadania otrzymujemy x + y + z = 105, y2 = xz, 4(y − x) = z − y.

Podstawiamy z = 105 − x − y do pozostałych równań. Z 4(y − x) = 105 − x − 2y otrzymujemy x = 2y − 35, a zatem z = 140 − 3y. Wówczas

y2 = (2y − 35)(140 − 3y),

7y2 − 385y + 4900 = 0.

Otrzymujemy (x, y, z) = (5, 20, 80) albo (35, 35, 35). Drugą trójkę odrzucamy, ponieważ ciąg ma być rosnący.

Sposób IV

Niech q będzie ilorazem ciągu geometrycznego. Wtedy y = xq, z = xq2. Z własności ciągu arytmetycznego 4(y − x) = z − y, więc 4(xq − x) = xq2 − xq.

Ponieważ ciąg (x, y, z) jest rosnący, x ≠ 0 i q ≠ 1. Zatem z 4x(q − 1) = xq(q − 1) otrzymujemy q = 4.

Warunek sumy x + xq + xq2 = 105 daje x + 4x + 16x = 105, stąd x = 5, y = 20, z = 80.

Sprawdzenie dla wszystkich sposobów: ciąg (5, 20, 80) jest geometryczny o ilorazie 4, jest rosnący i ma sumę 105. Jego wyrazy są pierwszym, drugim i szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego an = 5 + 15(n − 1) dla n ≥ 1.

Schemat punktowania

Zasady oceniania dla sposobów I i II

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.

3 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą r, np. (35 − r)2 = (35 − 2r)(35 + 3r)

– poprawne wyznaczenie r w zależności od x z równania (x + r)2 = x(x + 5r): r = 3x.

albo

2 pkt

zapisanie x, y, z w zależności od r: x = 35 − 2r, y = 35 − r, z = 35 + 3r

– zapisanie układu równań x + x + r + x + 5r = 105 i (x + r)2 = x(x + 5r) lub x + x + r + x + 5r = 105 i x+x⋅x+5rx+r+x⋅(x+5rx+r)2=105x+x\cdot\frac{x+5r}{x+r}+x\cdot\left(\frac{x+5r}{x+r}\right)^2=105.

albo

1 pkt

zapisanie równania x + x + r + x + 5r = 105

– zapisanie równania (x + r)2 = x(x + 5r),

ALBO

– zapisanie równania x+x⋅x+5rx+r+x⋅(x+5rx+r)2=105x+x\cdot\frac{x+5r}{x+r}+x\cdot\left(\frac{x+5r}{x+r}\right)^2=105.

albo

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobu III

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.

3 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą y, np. y2 = (2y − 35)(140 − 3y).

2 pkt

zapisanie x oraz z w zależności od y: x = 2y − 35, z = 140 − 3y.

1 pkt

zapisanie równania 4(y − x) = z − y lub y2 = xz, lub 5(y − x) = z − x.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Zasady oceniania dla sposobu IV

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.

3 pkt

zapisanie równania x + xq + xq2 = 105 oraz obliczenie q = 4

– zapisanie równania x + xq + xq2 = 105 oraz zapisanie, że ciąg (x, y, z) jest rosnący, więc x ≠ 0, oraz zapisanie równania q2 − 5q + 4 = 0.

albo

2 pkt

zapisanie równania 4(xq − x) = xq2 − xq oraz zapisanie, że ciąg (x, y, z) jest rosnący, więc x ≠ 0 i q ≠ 1, oraz obliczenie q = 4

– zapisanie równań 4(xq − x) = xq2 − xq oraz x + xq + xq2 = 105.

albo

1 pkt

zapisanie równania 4(xq − x) = xq2 − xq lub x + xq + xq2 = 105.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający dzieli obie strony otrzymanego równania przez wyrażenie zawierające niewiadomą i nie umieszcza zapisu, że to wyrażenie jest różne od zera, oraz konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający popełni błąd, który nie jest rachunkowy, np. a1+a1+5r2⋅6=105\frac{a_1+a_1+5r}{2}\cdot6=105, y − x = 4(z − y), i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za spełnienie kryterium z kategorii za 1 pkt oraz za obliczenie x, y oraz z).

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.