Zadanie 7, matura maj 2024, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktyTrzywyrazowy ciąg (x, y, z) jest geometryczny i rosnący. Suma wyrazów tego ciągu jest równa 105. Liczby x, y oraz z są – odpowiednio – pierwszym, drugim oraz szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego (an), określonego dla każdej liczby naturalnej n ≥ 1.
Oblicz , oraz . Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
x = 5, y = 20, z = 80.
Sposób I
Niech r będzie różnicą ciągu arytmetycznego (an). Wtedy y = x + r, z = x + 5r. Ponieważ x + y + z = 105, mamy x + (x + r) + (x + 5r) = 105, czyli x + 2r = 35. Zatem x = 35 − 2r, y = 35 − r, z = 35 + 3r.
Z własności ciągu geometrycznego y2 = xz, więc
(35 − r)2 = (35 − 2r)(35 + 3r),
352 − 70r + r2 = 352 + 35r − 6r2,
7r2 − 105r = 0.
Otrzymujemy r = 0 lub r = 15. Dla r = 0 mamy x = y = z, co przeczy warunkowi wzrostu. Dla r = 15 otrzymujemy x = 5, y = 20, z = 80.
Sposób II
Przy oznaczeniu r jako różnicy ciągu arytmetycznego mamy układ x + (x + r) + (x + 5r) = 105, (x + r)2 = x(x + 5r). Drugie równanie daje
x2 + 2xr + r2 = x2 + 5xr,
r2 − 3rx = 0,
r = 0 lub r = 3x.
Dla r = 0 ciąg jest stały, więc warunki zadania nie są spełnione. Dla r = 3x układ 3x + 6r = 105, r = 3x daje x = 5, r = 15. Stąd y = x + r = 20 i z = x + 5r = 80.
Sposób III
Z warunków zadania otrzymujemy x + y + z = 105, y2 = xz, 4(y − x) = z − y.
Podstawiamy z = 105 − x − y do pozostałych równań. Z 4(y − x) = 105 − x − 2y otrzymujemy x = 2y − 35, a zatem z = 140 − 3y. Wówczas
y2 = (2y − 35)(140 − 3y),
7y2 − 385y + 4900 = 0.
Otrzymujemy (x, y, z) = (5, 20, 80) albo (35, 35, 35). Drugą trójkę odrzucamy, ponieważ ciąg ma być rosnący.
Sposób IV
Niech q będzie ilorazem ciągu geometrycznego. Wtedy y = xq, z = xq2. Z własności ciągu arytmetycznego 4(y − x) = z − y, więc 4(xq − x) = xq2 − xq.
Ponieważ ciąg (x, y, z) jest rosnący, x ≠ 0 i q ≠ 1. Zatem z 4x(q − 1) = xq(q − 1) otrzymujemy q = 4.
Warunek sumy x + xq + xq2 = 105 daje x + 4x + 16x = 105, stąd x = 5, y = 20, z = 80.
Sprawdzenie dla wszystkich sposobów: ciąg (5, 20, 80) jest geometryczny o ilorazie 4, jest rosnący i ma sumę 105. Jego wyrazy są pierwszym, drugim i szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego an = 5 + 15(n − 1) dla n ≥ 1.
Schemat punktowania
Zasady oceniania dla sposobów I i II
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.
zapisanie równania z jedną niewiadomą r, np. (35 − r)2 = (35 − 2r)(35 + 3r)
– poprawne wyznaczenie r w zależności od x z równania (x + r)2 = x(x + 5r): r = 3x.
albo
zapisanie x, y, z w zależności od r: x = 35 − 2r, y = 35 − r, z = 35 + 3r
– zapisanie układu równań x + x + r + x + 5r = 105 i (x + r)2 = x(x + 5r) lub x + x + r + x + 5r = 105 i .
albo
zapisanie równania x + x + r + x + 5r = 105
– zapisanie równania (x + r)2 = x(x + 5r),
ALBO
– zapisanie równania .
albo
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Zasady oceniania dla sposobu III
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.
zapisanie równania z jedną niewiadomą y, np. y2 = (2y − 35)(140 − 3y).
zapisanie x oraz z w zależności od y: x = 2y − 35, z = 140 − 3y.
zapisanie równania 4(y − x) = z − y lub y2 = xz, lub 5(y − x) = z − x.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Zasady oceniania dla sposobu IV
zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: x = 5, y = 20, z = 80.
zapisanie równania x + xq + xq2 = 105 oraz obliczenie q = 4
– zapisanie równania x + xq + xq2 = 105 oraz zapisanie, że ciąg (x, y, z) jest rosnący, więc x ≠ 0, oraz zapisanie równania q2 − 5q + 4 = 0.
albo
zapisanie równania 4(xq − x) = xq2 − xq oraz zapisanie, że ciąg (x, y, z) jest rosnący, więc x ≠ 0 i q ≠ 1, oraz obliczenie q = 4
– zapisanie równań 4(xq − x) = xq2 − xq oraz x + xq + xq2 = 105.
albo
zapisanie równania 4(xq − x) = xq2 − xq lub x + xq + xq2 = 105.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający dzieli obie strony otrzymanego równania przez wyrażenie zawierające niewiadomą i nie umieszcza zapisu, że to wyrażenie jest różne od zera, oraz konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie.
2. Jeżeli zdający popełni błąd, który nie jest rachunkowy, np. , y − x = 4(z − y), i rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za spełnienie kryterium z kategorii za 1 pkt oraz za obliczenie x, y oraz z).
Uwagi ogólne:
1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.
2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).