Zadanie 4.4, matura maj 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Sonda kosmiczna oddala się od Ziemi z prędkością wzdłuż prostej przechodzącej przez środek Ziemi. Ta sonda emituje w stronę Ziemi falę elektromagnetyczną o częstotliwości dokładnie (podana częstotliwość jest określona w układzie odniesienia związanym z sondą, czyli jest częstotliwością źródła fali). Sytuację ilustruje rysunek poglądowy poniżej (odległości na rysunku są umowne).
PowiększOdbierana na Ziemi fala ma częstotliwość fZ różniącą się od częstotliwości źródła fali o ∣Δf∣ = 750 kHz. Wartość prędkości światła w próżni oznaczamy jako c.
Przyjmij, że v ≪ c oraz c ≈ 3 ⋅ 108 m/s.
Polecenie
2 punktyOblicz v – wartość prędkości sondy względem Ziemi. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
v ≈ 75 km/s
Sposób 1. (z zastosowaniem przybliżonego wzoru Dopplera)
Sonda porusza się względem Ziemi z prędkością dużo mniejszą od prędkości światła (v ≪ c), więc stosujemy przybliżony wzór na efekt Dopplera dla fali świetlnej:
Wzór jest słuszny zarówno wtedy, gdy źródło oddala się od obserwatora (wtedy ), jak i wtedy, gdy się zbliża (wtedy ).
Sposób 2. (z zastosowaniem ścisłego wzoru Dopplera)
Źródło fali oddala się od obserwatora, więc częstotliwość odbierana jest mniejsza od częstotliwości źródła:
Sposób 3. (z zastosowaniem przybliżonego wzoru Dopplera i wzoru na długość fali)
Przybliżony wzór na efekt Dopplera, gdy źródło się oddala, zapisujemy w postaci:
, gdzie
Schemat punktowania
poprawna metoda obliczenia wartości prędkości sondy oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką.
poprawne zastosowanie przybliżonego wzoru na efekt Dopplera w przypadku oddalającego się źródła fali oraz prawidłowa identyfikacja wielkości występujących w tym wzorze (tzn. podstawienie danych do wzoru albo zapisanie obok wartości wielkości występujących we wzorze)
LUB
– poprawne zastosowanie ścisłego wzoru na efekt Dopplera w przypadku oddalającego się źródła fali oraz prawidłowa identyfikacja wielkości występujących w tym wzorze (tzn. podstawienie danych do wzoru albo zapisanie obok wartości wielkości występujących we wzorze)
LUB
– poprawne zastosowanie przybliżonego lub ścisłego wzoru na efekt Dopplera w przypadku oddalającego się źródła fali oraz prawidłowe przekształcenie tego wzoru i wyprowadzenie wzoru pozwalającego obliczyć prędkość sondy.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Uwaga dodatkowa 1. Gdy zdający zastosuje przybliżony wzór na efekt Dopplera w wersji z wartością bezwzględną , to w rozwiązaniu nie wymaga się obliczenia (określenia) częstotliwości odbieranej przez obserwatora.
Uwaga dodatkowa 2. Przybliżony wzór na efekt Dopplera, gdy źródło się oddala, zdający może zapisać w równoważnych (równoważnie przekształconych) postaciach, np. albo albo albo albo albo albo albo . Zdający może też wykorzystać fakt, że , i zapisać wzór w postaci „mieszanej”: .
Komentarz. Gdy zdający zastosuje przybliżony wzór na efekt Dopplera w wersji z wartością bezwzględną, nie wymaga się obliczenia/określenia częstotliwości odbieranej przez obserwatora. Przybliżony wzór może być zapisany w równoważnych postaciach.