Zadanie 1, matura maj 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
4 punktySamochód policyjny jechał ze stałą prędkością o wartości . W pewnej chwili został on wyprzedzony przez samochód osobowy , jadący w tym samym kierunku ze stałą prędkością o wartości (zobacz rysunek 1.).
Rysunek 1.
PowiększW chwili t0 = 0, gdy odległość między samochodami i zwiększyła się do d0 = 40 m, samochód policyjny rozpoczął pościg ze stałym przyśpieszeniem o wartości a = 6 m/s2 (zobacz rysunek 2.).
PowiększOdległość d między samochodami i jeszcze przez pewien czas rosła, w pewnej chwili osiągnęła wartość maksymalną dmax, a następnie zaczęła maleć.
Przyjmij, że:
• od chwili t0 = 0 samochód policyjny poruszał się ruchem jednostajnie przyśpieszonym prostoliniowym
• samochód cały czas poruszał się ruchem jednostajnym prostoliniowym
• odległość pomiędzy samochodami traktujemy jako odległość pomiędzy ustalonymi punktami na przednich zderzakach.
Oblicz dmax – maksymalną odległość pomiędzy samochodami i podczas pościgu. Zapisz obliczenia.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
dmax = 58,75 m
Sposób 1. (z przyrównaniem wartości prędkości samochodów)
Odległość d zwiększa się (od chwili t0 = 0), dopóki samochód ma większą prędkość od samochodu . W chwili tmax, gdy wartości prędkości obu samochodów zrównają się, ta odległość będzie największa; potem prędkość staje się większa i odległość maleje.
Samochód od chwili t0 = 0 porusza się ruchem jednostajnie przyśpieszonym:
(współczynniki w jednostkach SI)
20 + 6tmax = 35 → tmax = 2,5 s
Przyjmujemy, że w chwili t0 = 0 samochód był w położeniu , a samochód w położeniu :
dmax = 127,5 m − 68,75 m = 58,75 m
Sposób 2. (z obliczeniem maksimum funkcji)
Funkcja d(t) jest określona od chwili t0 = 0 do chwili, w której dogoni (d = 0, t2 ≈ 6,9 s). Maksimum to wierzchołek paraboli:
Sposób 3. (z wykorzystaniem prędkości względnej)
W układzie odniesienia związanym z samochodem prędkość samochodu wynosi:
Do chwili tmax samochód oddala się od , a w chwili tmax jego prędkość w układzie jest równa zero: . Zatem:
, gdzie jest drogą, jaką przebył w układzie odniesienia od chwili t0 = 0 do chwili tmax:
Schemat punktowania
Sposób 1. (z przyrównaniem wartości prędkości samochodów):
poprawna metoda (opisana w warunku za 3 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.
poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax, w którym odległość między samochodami jest maksymalna (tzn. przyrównanie wartości prędkości i skorzystanie ze wzoru na prędkość w ruchu jednostajnie przyśpieszonym) oraz zapisanie odległości maksymalnej jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax, oraz zapisanie wyrażeń (na symbolach lub z podstawionymi danymi) poprawnie określających położenia samochodów (tzn. skorzystanie z równań ruchu jednostajnie przyśpieszonego i ruchu jednostajnego prostoliniowego), np. 20 + 6tmax = 35 oraz dmax = (40 + 35tmax) − (20tmax + 3tmax2).
poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax oraz zapisanie odległości maksymalnej jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax (lub sumy położenia początkowego d0 i różnicy Δs dróg, jakie przebyły oba samochody do wyrównania prędkości), np. 20 + 6tmax = 35 oraz lub dmax = d0 + Δs}
LUB
– poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax oraz zapisanie wyrażenia (na symbolach lub z podstawionymi danymi) poprawnie określającego położenie jednego z samochodów dla dowolnego t bądź wyznaczonego tmax, np. 20 + 6tmax = 35 oraz lub .
opisanie strategii rozwiązania (bez wykonania dalszych obliczeń): stwierdzenie, że maksymalna odległość pomiędzy samochodami jest w chwili, w której wartości prędkości samochodów są sobie równe, a odległość między nimi jest równa różnicy położeń
LUB
– przyrównanie wartości prędkości obu samochodów oraz zastosowanie wzoru na prędkość w ruchu jednostajnie przyśpieszonym dla samochodu (na symbolach wielkości lub z podstawionymi danymi), np. oraz albo 20 + 6tmax = 35 albo (w jednym zapisie)
LUB
– przyrównanie wartości prędkości obu samochodów oraz zapisanie odległości maksymalnej między samochodami jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax (bądź sumy położenia początkowego i różnicy dróg), np. oraz albo oraz dmax = d0 + Δs
LUB
– poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów z wykorzystaniem równania ruchu jednostajnie przyśpieszonego prostoliniowego dla samochodu i równania ruchu jednostajnego prostoliniowego dla samochodu , np. oraz .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2. (z obliczeniem maksimum funkcji):
poprawna metoda (opisana w warunkach za 3 pkt i 2 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.
poprawna metoda wyznaczenia zależności d(t) (funkcji d(t)) jako różnicy położeń samochodów od czasu oraz zapisanie prawidłowej postaci tej funkcji, oraz prawidłowa metoda obliczenia wartości maksymalnej funkcji d(t), np. d(t) = (40 + 35t) − (20t + 3t2) = −3t2 + 15t + 40 oraz .
zapisanie odległości pomiędzy samochodami jako różnicy położeń oraz poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów, np. oraz i .
opisanie strategii rozwiązania: zapisanie odległości pomiędzy samochodami jako różnicy położeń oraz stwierdzenie, że maksymalna odległość będzie największą wartością funkcji opisującej zależność różnicy położeń od czasu
LUB
– poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów z wykorzystaniem równania ruchu jednostajnie przyśpieszonego prostoliniowego dla samochodu i równania ruchu jednostajnego prostoliniowego dla samochodu , np. oraz .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 3. (z wykorzystaniem prędkości względnej):
poprawna metoda (opisana w warunku za 3 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.
zapisanie wzoru na prędkość samochodu w układzie odniesienia związanym z samochodem oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi, jaką przebył samochód w układzie odniesienia , oraz poprawny sposób obliczenia drogi, jaką przebył samochód w układzie odniesienia , np. oraz oraz .
zapisanie wzoru na prędkość samochodu w układzie odniesienia związanym z samochodem oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi , jaką przebył samochód w układzie odniesienia , np. oraz oraz
LUB
– zapisanie wzoru na prędkość samochodu w układzie odniesienia związanym z samochodem oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz poprawny sposób obliczenia drogi, jaką przebył samochód w układzie odniesienia , np. oraz oraz .
zapisanie wzoru na prędkość samochodu w układzie odniesienia związanym z samochodem oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, np. oraz
LUB
– zapisanie warunku na prędkość samochodu w układzie odniesienia związanym z samochodem , gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi , jaką przebył samochód w układzie odniesienia , np. oraz .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 3. rozwiązania może pomijać etap obliczenia tmax.
Komentarz. Zaakceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne spełniające warunki zadania. Współczynniki w równaniach ruchu należy wyrażać w jednostkach SI.