Zadanie 1, matura maj 2023, fizyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie 55%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Samochód policyjny P\mathcal{P} jechał ze stałą prędkością o wartości v0P=20 m/sv_{0\mathcal{P}} = 20\ \mathrm{m/s}. W pewnej chwili został on wyprzedzony przez samochód osobowy F\mathcal{F}, jadący w tym samym kierunku ze stałą prędkością o wartości vF=35 m/sv_{\mathcal{F}} = 35\ \mathrm{m/s} (zobacz rysunek 1.).

Rysunek 1.

droga z przerywaną linią środkową; samochód osobowy F wyprzedza samochód policyjny P, oba jadą w prawo; przy samochodach wektory prędkości vF i v0P skierowane w prawoPowiększ
droga z przerywaną linią środkową; samochód osobowy F wyprzedza samochód policyjny P, oba jadą w prawo; przy samochodach wektory prędkości vF i v0P skierowane w prawo

W chwili t0 = 0, gdy odległość między samochodami P\mathcal{P} i F\mathcal{F} zwiększyła się do d0 = 40 m, samochód policyjny rozpoczął pościg ze stałym przyśpieszeniem o wartości a = 6 m/s2 (zobacz rysunek 2.).

rysunek 2. (t0 = 0): z lewej samochód policyjny P z wektorem przyśpieszenia a skierowanym w prawo, z prawej samochód F z wektorem prędkości vF skierowanym w prawo; między przednimi zderzakami samochodów zaznaczona odległość d0Powiększ
rysunek 2. (t0 = 0): z lewej samochód policyjny P z wektorem przyśpieszenia a skierowanym w prawo, z prawej samochód F z wektorem prędkości vF skierowanym w prawo; między przednimi zderzakami samochodów zaznaczona odległość d0

Odległość d między samochodami P\mathcal{P} i F\mathcal{F} jeszcze przez pewien czas rosła, w pewnej chwili osiągnęła wartość maksymalną dmax, a następnie zaczęła maleć.

Przyjmij, że:

• od chwili t0 = 0 samochód policyjny P\mathcal{P} poruszał się ruchem jednostajnie przyśpieszonym prostoliniowym

• samochód F\mathcal{F} cały czas poruszał się ruchem jednostajnym prostoliniowym

• odległość pomiędzy samochodami traktujemy jako odległość pomiędzy ustalonymi punktami na przednich zderzakach.

Oblicz dmax – maksymalną odległość pomiędzy samochodami P\mathcal{P} i F\mathcal{F} podczas pościgu. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

dmax = 58,75 m

Sposób 1. (z przyrównaniem wartości prędkości samochodów)

Odległość d zwiększa się (od chwili t0 = 0), dopóki samochód F\mathcal{F} ma większą prędkość od samochodu P\mathcal{P}. W chwili tmax, gdy wartości prędkości obu samochodów zrównają się, ta odległość będzie największa; potem prędkość P\mathcal{P} staje się większa i odległość maleje.

Samochód P\mathcal{P} od chwili t0 = 0 porusza się ruchem jednostajnie przyśpieszonym:

vP=v0P+at→vP=20+6tv_{\mathcal{P}} = v_{0\mathcal{P}} + at \quad\rightarrow\quad v_{\mathcal{P}} = 20 + 6t (współczynniki w jednostkach SI)

vP=vFv_{\mathcal{P}} = v_{\mathcal{F}}

20 + 6tmax = 35 →  tmax = 2,5 s

Przyjmujemy, że w chwili t0 = 0 samochód P\mathcal{P} był w położeniu x0P=0x_{0\mathcal{P}} = 0, a samochód F\mathcal{F} w położeniu x0F=40 mx_{0\mathcal{F}} = 40\ \mathrm{m}:

xP=v0Pt+12at2→xP(tmax)=20⋅2,5+12⋅6⋅(2,5)2=68,75 mx_{\mathcal{P}} = v_{0\mathcal{P}}t + \frac{1}{2}at^2 \quad\rightarrow\quad x_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 20\cdot 2{,}5 + \frac{1}{2}\cdot 6\cdot (2{,}5)^2 = 68{,}75\ \mathrm{m}

xF=d0+vFt→xF(tmax)=40+35⋅2,5=127,5 mx_{\mathcal{F}} = d_0 + v_{\mathcal{F}}t \quad\rightarrow\quad x_{\mathcal{F}}(t_{max}) = 40 + 35\cdot 2{,}5 = 127{,}5\ \mathrm{m}

dmax = 127,5 m − 68,75 m = 58,75 m

Sposób 2. (z obliczeniem maksimum funkcji)

xP=v0Pt+12at2→xP=20t+3t2x_{\mathcal{P}} = v_{0\mathcal{P}}t + \frac{1}{2}at^2 \quad\rightarrow\quad x_{\mathcal{P}} = 20t + 3t^2

xF=d0+vFt→xF=40+35tx_{\mathcal{F}} = d_0 + v_{\mathcal{F}}t \quad\rightarrow\quad x_{\mathcal{F}} = 40 + 35t

d(t)=xF−xP=40+35t−(20t+3t2)=−3t2+15t+40d(t) = x_{\mathcal{F}} - x_{\mathcal{P}} = 40 + 35t - (20t + 3t^2) = -3t^2 + 15t + 40

Funkcja d(t) jest określona od chwili t0 = 0 do chwili, w której P\mathcal{P} dogoni F\mathcal{F} (d = 0, t2 ≈ 6,9 s). Maksimum to wierzchołek paraboli:

tmax=−B2A=−152⋅(−3)=2,5 sdmax=−Δ4A=−152−4⋅(−3)⋅404⋅(−3)=58,75 mt_{max} = -\dfrac{B}{2A} = -\dfrac{15}{2\cdot(-3)} = 2{,}5\ \mathrm{s} \qquad d_{max} = -\dfrac{\Delta}{4A} = -\dfrac{15^2 - 4\cdot(-3)\cdot 40}{4\cdot(-3)} = 58{,}75\ \mathrm{m}

Sposób 3. (z wykorzystaniem prędkości względnej)

W układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F} prędkość samochodu P\mathcal{P} wynosi:

v~P(t)=vP−vF=6t−15v~P(0)=−15 m/s\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t) = v_{\mathcal{P}} - v_{\mathcal{F}} = 6t - 15 \qquad \tilde{v}_{\mathcal{P}}(0) = -15\ \mathrm{m/s}

Do chwili tmax samochód P\mathcal{P} oddala się od F\mathcal{F}, a w chwili tmax jego prędkość w układzie F\mathcal{F} jest równa zero: v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0. Zatem:

dmax=d0+s~d_{max} = d_0 + \tilde{s}, gdzie s~\tilde{s} jest drogą, jaką przebył P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F} od chwili t0 = 0 do chwili tmax:

s~=v~P(0)2−v~P(tmax)22a=v~P(0)22a=152 m2/s22⋅6 m/s2=18,75 m\tilde{s} = \dfrac{\tilde{v}_{\mathcal{P}}(0)^2 - \tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max})^2}{2a} = \dfrac{\tilde{v}_{\mathcal{P}}(0)^2}{2a} = \dfrac{15^2\ \mathrm{m^2/s^2}}{2\cdot 6\ \mathrm{m/s^2}} = 18{,}75\ \mathrm{m}

dmax=d0+s~=40 m+18,75 m=58,75 md_{max} = d_0 + \tilde{s} = 40\ \mathrm{m} + 18{,}75\ \mathrm{m} = 58{,}75\ \mathrm{m}

Schemat punktowania

Sposób 1. (z przyrównaniem wartości prędkości samochodów):

4 pkt

poprawna metoda (opisana w warunku za 3 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.

3 pkt

poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax, w którym odległość między samochodami jest maksymalna (tzn. przyrównanie wartości prędkości i skorzystanie ze wzoru na prędkość w ruchu jednostajnie przyśpieszonym) oraz zapisanie odległości maksymalnej jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax, oraz zapisanie wyrażeń (na symbolach lub z podstawionymi danymi) poprawnie określających położenia samochodów (tzn. skorzystanie z równań ruchu jednostajnie przyśpieszonego i ruchu jednostajnego prostoliniowego), np. 20 + 6tmax = 35 oraz dmax = (40 + 35tmax) − (20tmax + 3tmax2).

2 pkt

poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax oraz zapisanie odległości maksymalnej jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax (lub sumy położenia początkowego d0 i różnicy Δs dróg, jakie przebyły oba samochody do wyrównania prędkości), np. 20 + 6tmax = 35 oraz {dmax=xF(tmax)−xP(tmax)\{d_{max} = x_{\mathcal{F}}(t_{max}) - x_{\mathcal{P}}(t_{max}) lub dmax = d0 + Δs}

LUB

– poprawna metoda obliczenia (lub wyznaczenia na symbolach) czasu tmax oraz zapisanie wyrażenia (na symbolach lub z podstawionymi danymi) poprawnie określającego położenie jednego z samochodów dla dowolnego t bądź wyznaczonego tmax, np. 20 + 6tmax = 35 oraz {xF(t)=40+35t\{x_{\mathcal{F}}(t) = 40 + 35t lub xP(t)=20t+3t2}x_{\mathcal{P}}(t) = 20t + 3t^2\}.

1 pkt

opisanie strategii rozwiązania (bez wykonania dalszych obliczeń): stwierdzenie, że maksymalna odległość pomiędzy samochodami jest w chwili, w której wartości prędkości samochodów są sobie równe, a odległość między nimi jest równa różnicy położeń

LUB

– przyrównanie wartości prędkości obu samochodów oraz zastosowanie wzoru na prędkość w ruchu jednostajnie przyśpieszonym dla samochodu P\mathcal{P} (na symbolach wielkości lub z podstawionymi danymi), np. {vP=vF\{v_{\mathcal{P}} = v_{\mathcal{F}} oraz vP=v0P+at}v_{\mathcal{P}} = v_{0\mathcal{P}} + at\} albo 20 + 6tmax = 35 albo a=vF−v0Ptmaxa = \dfrac{v_{\mathcal{F}} - v_{0\mathcal{P}}}{t_{max}} (w jednym zapisie)

LUB

– przyrównanie wartości prędkości obu samochodów oraz zapisanie odległości maksymalnej między samochodami jako różnicy położeń samochodów w chwili tmax (bądź sumy położenia początkowego i różnicy dróg), np. vP=vFv_{\mathcal{P}} = v_{\mathcal{F}} oraz dmax=xF(tmax)−xP(tmax)d_{max} = x_{\mathcal{F}}(t_{max}) - x_{\mathcal{P}}(t_{max}) albo vP=vFv_{\mathcal{P}} = v_{\mathcal{F}} oraz dmax = d0 + Δs

LUB

– poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów z wykorzystaniem równania ruchu jednostajnie przyśpieszonego prostoliniowego dla samochodu P\mathcal{P} i równania ruchu jednostajnego prostoliniowego dla samochodu F\mathcal{F}, np. xP=20t+3t2x_{\mathcal{P}} = 20t + 3t^2 oraz xF=40+35tx_{\mathcal{F}} = 40 + 35t.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 2. (z obliczeniem maksimum funkcji):

4 pkt

poprawna metoda (opisana w warunkach za 3 pkt i 2 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.

3 pkt

poprawna metoda wyznaczenia zależności d(t) (funkcji d(t)) jako różnicy położeń samochodów od czasu oraz zapisanie prawidłowej postaci tej funkcji, oraz prawidłowa metoda obliczenia wartości maksymalnej funkcji d(t), np. d(t) = (40 + 35t) − (20t + 3t2) = −3t2 + 15t + 40 oraz dmax=−Δ4Ad_{max} = -\dfrac{\Delta}{4A}.

2 pkt

zapisanie odległości pomiędzy samochodami jako różnicy położeń oraz poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów, np. d=xF−xPd = x_{\mathcal{F}} - x_{\mathcal{P}} oraz xP=20t+3t2x_{\mathcal{P}} = 20t + 3t^2 i xF=40+35tx_{\mathcal{F}} = 40 + 35t.

1 pkt

opisanie strategii rozwiązania: zapisanie odległości pomiędzy samochodami jako różnicy położeń oraz stwierdzenie, że maksymalna odległość będzie największą wartością funkcji opisującej zależność różnicy położeń od czasu

LUB

– poprawne zapisanie zależności położenia od czasu dla każdego z samochodów z wykorzystaniem równania ruchu jednostajnie przyśpieszonego prostoliniowego dla samochodu P\mathcal{P} i równania ruchu jednostajnego prostoliniowego dla samochodu F\mathcal{F}, np. xP=20t+3t2x_{\mathcal{P}} = 20t + 3t^2 oraz xF=40+35tx_{\mathcal{F}} = 40 + 35t.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 3. (z wykorzystaniem prędkości względnej):

4 pkt

poprawna metoda (opisana w warunku za 3 pkt) obliczenia maksymalnej odległości pomiędzy samochodami oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: dmax = 58,75 m.

3 pkt

zapisanie wzoru na prędkość v~P\tilde{v}_{\mathcal{P}} samochodu P\mathcal{P} w układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F} oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi, jaką przebył samochód P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F}, oraz poprawny sposób obliczenia drogi, jaką przebył samochód P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F}, np. v~P(t)=6t−15\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t) = 6t - 15 oraz v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0 oraz dmax=d0+v~P(0)22ad_{max} = d_0 + \dfrac{\tilde{v}_{\mathcal{P}}(0)^2}{2a}.

2 pkt

zapisanie wzoru na prędkość v~P\tilde{v}_{\mathcal{P}} samochodu P\mathcal{P} w układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F} oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi s~\tilde{s}, jaką przebył samochód P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F}, np. v~P(t)=6t−15\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t) = 6t - 15 oraz v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0 oraz dmax=d0+s~d_{max} = d_0 + \tilde{s}

LUB

– zapisanie wzoru na prędkość v~P\tilde{v}_{\mathcal{P}} samochodu P\mathcal{P} w układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F} oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz poprawny sposób obliczenia drogi, jaką przebył samochód P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F}, np. v~P(t)=6t−15\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t) = 6t - 15 oraz v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0 oraz s~=v~P(0)22a\tilde{s} = \dfrac{\tilde{v}_{\mathcal{P}}(0)^2}{2a}.

1 pkt

zapisanie wzoru na prędkość v~P\tilde{v}_{\mathcal{P}} samochodu P\mathcal{P} w układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F} oraz zapisanie warunku na tę prędkość, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, np. v~P(t)=6t−15\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t) = 6t - 15 oraz v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0

LUB

– zapisanie warunku na prędkość v~P\tilde{v}_{\mathcal{P}} samochodu P\mathcal{P} w układzie odniesienia związanym z samochodem F\mathcal{F}, gdy odległość pomiędzy samochodami jest największa, oraz zapisanie odległości maksymalnej jako sumy odległości początkowej i drogi s~\tilde{s}, jaką przebył samochód P\mathcal{P} w układzie odniesienia F\mathcal{F}, np. v~P(tmax)=0\tilde{v}_{\mathcal{P}}(t_{max}) = 0 oraz dmax=d0+s~d_{max} = d_0 + \tilde{s}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Sposób 3. rozwiązania może pomijać etap obliczenia tmax.

Komentarz. Zaakceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne spełniające warunki zadania. Współczynniki w równaniach ruchu należy wyrażać w jednostkach SI.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.