Zadanie 3.2, matura maj 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Wzdłuż osi jednorodnego walca o masie m i promieniu R przechodzi cienki pręt, wokół którego walec może się obracać. Do tego pręta przymocowano cienką nierozciągliwą linkę, którą przewieszono przez bloczek. Na końcu linki zawieszono ciężarek o masie m (równej masie walca). Początkowo walec był unieruchomiony i spoczywał na stole. W pewnej chwili walec – ciągnięty przez linkę – rozpoczął ruch i toczył się dalej bez poślizgu po poziomej powierzchni stołu. Opisaną sytuację ilustrują rysunki 1. i 2.
Do analizy zagadnienia przyjmij model zjawiska, w którym:
• moment bezwładności walca względem jego osi symetrii jest równy
• pomijamy masę linki, masę bloczka oraz masę pręta na osi symetrii walca
• zakładamy, że ruch walca i ciężarka odbywa się w układzie inercjalnym
• siła tarcia statycznego między walcem a powierzchnią stołu nie osiągnęła wartości maksymalnej
• pomijamy inne (tzn. oprócz tarcia statycznego) opory ruchu układu.
Powiększ
PowiększPolecenie
4 punktyWyprowadź wzór pozwalający wyznaczyć wartość a przyśpieszenia ciężarka w zależności tylko od wartości g przyśpieszenia ziemskiego. Zapisz odpowiednie równania i przekształcenia oraz podaj (w ramce na dole strony) postać tego wzoru.
Wskazówka: Skorzystaj z zasady zachowania energii mechanicznej układu lub skorzystaj z drugiej zasady dynamiki dla ruchu postępowego walca, dla ruchu obrotowego walca i dla ruchu postępowego ciężarka.
a =
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób 1. (z zastosowaniem równań dynamiki)
Na walec działa siła reakcji linki oraz siła tarcia statycznego . Na ciężarek działa siła grawitacji oraz siła reakcji linki . Równania ruchu (II zasada dynamiki) dla ruchu obrotowego walca, ruchu postępowego walca i ruchu postępowego ciężarka:
Iε = RT mwaw = F1 − T mcac = Fg − F2
Linka jest nierozciągliwa, a masy linki i bloczka pomijamy, więc F1 = F2 = F, aw = ac = a, ponadto mw = mc = m:
Iε = RT ma = F − T ma = Fg − F
Uwzględniamy związek a = εR (toczenie bez poślizgu), wzór na moment bezwładności walca i siłę grawitacji:
Po dodaniu stronami:
Sposób 2. (z zastosowaniem zasady zachowania energii mechanicznej)
Gdy ciężarek obniży się o wysokość h, jego energia potencjalna zamieni się na energie kinetyczne (energia potencjalna walca się nie zmienia):
Epot ciez = Ekin wal post + Ekin wal obr + Ekin ciez
Uwzględniamy vw = vc = v, mw = mc = m, oraz :
W ruchu jednostajnie przyśpieszonym bez prędkości początkowej v2 = 2as, s = h:
Schemat punktowania
Sposób 1. (z zastosowaniem równań dynamiki):
poprawna metoda (zastosowanie zasad dynamiki) wyznaczenia przyśpieszenia liniowego a ciężarka poprzez g oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru końcowego.
poprawne zapisanie kompletu równań pozwalających wyznaczyć wartość przyśpieszenia liniowego a, tzn. spełnienie warunku za 2 pkt oraz uwzględnienie równości wartości sił, z jakimi linka działa na ciężarek i walec, oraz uwzględnienie związku między przyśpieszeniem liniowym a przyśpieszeniem kątowym, oraz zastosowanie wzorów na moment bezwładności walca i siłę grawitacji, np. oraz ma = F − T oraz ma = mg − F.
poprawne zapisanie równań ruchu wyrażających drugą zasadę dynamiki dla ruchu obrotowego walca oraz ruchu postępowego walca, oraz ruchu postępowego ciężarka, oraz uwzględnienie równości przyśpieszeń walca i ciężarka: Iε = RT oraz ma = F1 − T oraz ma = Fg − F2.
poprawne zapisanie równania ruchu wyrażającego drugą zasadę dynamiki dla ruchu obrotowego walca oraz zapisanie równania ruchu wyrażającego drugą zasadę dynamiki dla ruchu postępowego walca albo ciężarka, np. Iε = RT oraz {maw = F1 − T albo mac = Fg − F2}
LUB
– poprawne zapisanie równań ruchu wyrażających drugą zasadę dynamiki dla ruchu postępowego walca oraz ciężarka, np. maw = F1 − T oraz mac = Fg − F2.
Uwaga! W obu warunkach za 1 pkt nie musi być uwzględniona równość przyśpieszeń walca i ciężarka oraz równość sił, z jakimi linka działa na ciężarek oraz walec.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Sposób 2. (z zastosowaniem zasady zachowania energii mechanicznej):
poprawna metoda (zastosowanie zasady zachowania energii mechanicznej) wyznaczenia przyśpieszenia liniowego a ciężarka poprzez g oraz zapisanie prawidłowej postaci wzoru końcowego.
poprawna metoda wyznaczenia przyśpieszenia liniowego ciężarka, tzn. spełnienie warunków za 2 pkt oraz zastosowanie wzoru na moment bezwładności walca, oraz zastosowanie związku między prędkością a przyśpieszeniem i drogą w ruchu jednostajnie przyśpieszonym bez prędkości początkowej, np. oraz v2 = 2ah.
poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej oraz poprawne zastosowanie wzorów na energię kinetyczną ruchu postępowego walca i ciężarka, energię kinetyczną ruchu obrotowego walca i energię potencjalną ciężarka, oraz zastosowanie związku między prędkością kątową walca a prędkością liniową walca, np. oraz v = ωR.
poprawne zapisanie równania wynikającego z zasady zachowania energii mechanicznej oraz wyodrębnienie w tym równaniu energii kinetycznych ruchu postępowego walca, ruchu postępowego ciężarka, ruchu obrotowego walca i energii potencjalnej ciężarka, np. Epot ciez = Ekin wal post + Ekin wal obr + Ekin ciez.
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.