Zadanie 9.2, matura maj 2023, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie 44%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Promień światła monochromatycznego biegnie w powietrzu i pada na brzeg szklanego krążka w punkcie A. Kąt padania w punkcie A jest równy α, a kąt załamania tego promienia jest równy β. Część promienia, która wniknęła do szkła w punkcie A, pada dalej na brzeg krążka w punkcie D. Na rysunku 1. (poniżej) oraz na rysunku 2. (na stronie 23) przedstawiono bieg promienia tylko do punktu D, przy czym pominięto część promienia odbitą w punkcie A. Kreskami przerywanymi oznaczono odcinki pomocnicze. Punkt O jest środkiem krążka.

rysunek 1.: krążek o środku O; promień z lasera pada w górnym punkcie A krążka pod kątem α do pionowej przerywanej prostej przechodzącej przez A, O i dolny punkt B; w szkle promień biegnie pod kątem β do tej prostej aż do punktu D na prawym dolnym brzegu; z punktu D wychodzą dwie przerywane linie: przedłużenie odcinka OD poza krążek i przedłużenie promienia AD; zaznaczony kąt γpad między promieniem AD a prostą ODPowiększ
rysunek 1.: krążek o środku O; promień z lasera pada w górnym punkcie A krążka pod kątem α do pionowej przerywanej prostej przechodzącej przez A, O i dolny punkt B; w szkle promień biegnie pod kątem β do tej prostej aż do punktu D na prawym dolnym brzegu; z punktu D wychodzą dwie przerywane linie: przedłużenie odcinka OD poza krążek i przedłużenie promienia AD; zaznaczony kąt γpad między promieniem AD a prostą OD

Polecenie

3 punkty

Na rysunku 2. odcinek AC jest geometrycznym przedłużeniem promienia padającego na krążek. Długości odcinków oznaczonych na rysunku 2. wynoszą (w zaokrągleniu):

∣AB∣ ≈ 9,0 cm  ∣AC∣ ≈ 4,5 cm  ∣AD∣ ≈ 7,7 cm  ∣BC∣ ≈ 7,8 cm  ∣BD∣ ≈ 4,8 cm

Przyjmij, że wartość prędkości światła w powietrzu jest równa wartości prędkości światła w próżni.

Oblicz wartość prędkości światła w szkle, z którego jest wykonany krążek. Zapisz obliczenia. Wykorzystaj niektóre z podanych długości odcinków. Wynik podaj zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

rysunek 2.: ten sam krążek o środku O z promieniem padającym w punkcie A (kąt α) i promieniem AD w szkle (kąt β); przerywane odcinki: AB (średnica przez O), AC (przedłużenie promienia padającego, C na brzegu krążka), BC i BD; przy wierzchołkach C i D zaznaczone kąty proste w trójkątach ABC i ABDPowiększ
rysunek 2.: ten sam krążek o środku O z promieniem padającym w punkcie A (kąt α) i promieniem AD w szkle (kąt β); przerywane odcinki: AB (średnica przez O), AC (przedłużenie promienia padającego, C na brzegu krążka), BC i BD; przy wierzchołkach C i D zaznaczone kąty proste w trójkątach ABC i ABD

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

v ≈ 1,8 ⋅ 108 m/s (uznaje się też 1,9 ⋅ 108 m/s)

Prawo załamania światła na granicy ośrodków, zgodnie z oznaczeniami na rysunku 2.:

1) sin⁡αsin⁡β=cv\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{c}{v}, gdzie v jest wartością prędkości światła w krążku.

Sinusy obu kątów określamy ze stosunków boków w trójkątach prostokątnych ABC i ABD. Na mocy twierdzenia o kątach wierzchołkowych ∠CAB=α\angle CAB = \alpha, zatem:

2) sin⁡α=∣CB∣∣AB∣\sin\alpha = \dfrac{|CB|}{|AB|} oraz sin⁡β=∣BD∣∣AB∣\sin\beta = \dfrac{|BD|}{|AB|}

Podstawiamy 2) do 1):

3) ∣CB∣∣AB∣∣BD∣∣AB∣=cv→∣CB∣∣BD∣=cv→\dfrac{\dfrac{|CB|}{|AB|}}{\dfrac{|BD|}{|AB|}} = \dfrac{c}{v} \quad\rightarrow\quad \dfrac{|CB|}{|BD|} = \dfrac{c}{v} \quad\rightarrow\quad 4) v=∣BD∣∣CB∣⋅cv = \dfrac{|BD|}{|CB|}\cdot c

5) v=4,8 cm7,8 cm⋅3,0⋅108 ms≈1,8⋅108 msv = \dfrac{4{,}8\ \mathrm{cm}}{7{,}8\ \mathrm{cm}}\cdot 3{,}0\cdot 10^8\ \mathrm{\dfrac{m}{s}} \approx 1{,}8\cdot 10^8\ \mathrm{\dfrac{m}{s}}

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia wartości prędkości światła w krążku oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego zaokrąglonego do dwóch cyfr znaczących: 1,8 ⋅ 108 m/s lub 1,9 ⋅ 108 m/s.

2 pkt

poprawna metoda obliczenia wartości prędkości światła w krążku, tzn.: zapisanie wzoru (z prędkościami i kątami) wynikającego z prawa załamania światła na granicy ośrodków oraz zapisanie sinusów jako ilorazów długości odpowiednich boków albo zapisanie ilorazu sinusów jako ilorazu długości odpowiednich boków albo poprawne obliczenie wartości sinusów kątów α i β (jakkolwiek), np. sin⁡αsin⁡β=cv\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{c}{v} oraz sin⁡α=∣CB∣∣AB∣\sin\alpha = \dfrac{|CB|}{|AB|} oraz sin⁡β=∣BD∣∣AB∣\sin\beta = \dfrac{|BD|}{|AB|} albo sin⁡αsin⁡β=cv\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{c}{v} oraz sin⁡αsin⁡β=∣CB∣∣BD∣\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{|CB|}{|BD|} albo sin⁡αsin⁡β=cv\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{c}{v} oraz sin⁡α≈0,87\sin\alpha \approx 0{,}87 oraz sin⁡β≈0,53\sin\beta \approx 0{,}53.

1 pkt

zapisanie wzoru wynikającego z prawa załamania światła na granicy ośrodków (wzoru z prędkościami i kątami), zgodnie z oznaczeniami podanymi w treści zadania, np. sin⁡αsin⁡β=cv\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = \dfrac{c}{v} albo (sin⁡αsin⁡β=nszk\left(\dfrac{\sin\alpha}{\sin\beta} = n_{szk}\right. oraz nszk=cv)\left.n_{szk} = \dfrac{c}{v}\right).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwaga dodatkowa: jeśli zdający utożsamia (bezpodstawnie) miarę kąta ∠ABD\angle ABD z miarą kąta ∠BAC=α\angle BAC = \alpha albo stosuje bezpodstawny w tej sytuacji związek α + β = 90°, a pozostałe elementy rozwiązania są poprawne, to może otrzymać co najwyżej 2 pkt.

Komentarz. Jeśli zdający utożsamia miarę kąta ∠ABD z miarą kąta ∠BAC = α, albo stosuje bezpodstawnie α + β = 90°, a pozostałe elementy rozwiązania są poprawne, może otrzymać co najwyżej 2 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.