Zadanie 7.2, matura maj 2023, fizyka rozszerzona

2 pktotwartetrudne 28%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Proton poruszał się w próżni, w polu magnetycznym po torze, który składał się z półokręgów AF, FB, BE, EC, CD (zobacz rysunek). Na każdym z tych półokręgów wektor indukcji magnetycznej był prostopadły do płaszczyzny ruchu protonu i miał stałą wartość, ale dla różnych półokręgów wartości te były różne i wynosiły – odpowiednio – BAF, BFB, BBE, BEC, BCD.

W chwili początkowej tA = 0 proton znajdował się w punkcie A i miał prędkość v⃗\vec{v} (prostopadłą do wektora indukcji magnetycznej). Dalej proton poruszał się po opisanym torze i po pewnym czasie uderzył w tarczę znajdującą się w punkcie D. Wartość wektora indukcji magnetycznej na półokręgu AF wynosiła BAF = 0,2 T. Długości odcinków na poniższym rysunku spełniają równości:

∣AB∣ = ∣BC∣ = ∣CS∣ = ∣SD∣ = ∣DE∣ = ∣EF∣  oraz  ∣AD∣ = 1 m

Rysunek

na osi x kolejno punkty A, B, C, S, D, E, F; tor protonu z kolejnych półokręgów AF (górny), FB (dolny), BE (górny), EC (dolny) i CD (górny); w punkcie A wektor prędkości v skierowany pionowo w górę; pod osią zaznaczona odległość |AD| = 1 mPowiększ
na osi x kolejno punkty A, B, C, S, D, E, F; tor protonu z kolejnych półokręgów AF (górny), FB (dolny), BE (górny), EC (dolny) i CD (górny); w punkcie A wektor prędkości v skierowany pionowo w górę; pod osią zaznaczona odległość |AD| = 1 m

W zadaniach 7.1.–7.3. pomijamy siłę grawitacji działającą na proton.

Polecenie

2 punkty

Wykaż, że wartość prędkości protonu w ruchu po każdym z półokręgów jest stała. Powołaj się na:

• odpowiednie własności siły działającej na proton oraz

• zasady dynamiki albo odpowiednie twierdzenie o energii kinetycznej.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Sposób 1.

(1) Siła Lorentza działająca na cząstkę naładowaną, poruszającą się w polu magnetycznym, jest zawsze prostopadła do prędkości tej cząstki.

(2) Zgodnie z II zasadą dynamiki siła, która jest prostopadła do prędkości, nie zmienia tej prędkości w kierunku stycznym do toru (rzut siły na kierunek styczny do toru w danym punkcie jest równy zero – siła prostopadła do prędkości nie ma składowej w kierunku prędkości).

Sposób 2.

(1) Siła Lorentza działająca na cząstkę naładowaną, poruszającą się w polu magnetycznym, jest zawsze prostopadła do prędkości tej cząstki.

(2) Zgodnie z definicją pracy praca siły prostopadłej do prędkości jest równa zero. Praca siły wypadkowej działającej na ciało jest równa zmianie energii kinetycznej tego ciała. Skoro praca siły Lorentza działającej na cząstkę jest równa zero, to i zmiana energii kinetycznej cząstki jest równa zero, czyli wartość prędkości cząstki jest stała.

Sposób 3.

WFL=0W_{F_L} = 0 oraz WFwyp=ΔEkin→ΔEkin=0W_{F_{wyp}} = \Delta E_{kin} \quad\rightarrow\quad \Delta E_{kin} = 0, czyli Ekin = const

Sposób 4.

Siła Lorentza pełni rolę siły dośrodkowej na każdym i-tym półokręgu:

mvi2ri=qviBi→vi=qBirim\dfrac{mv_i^2}{r_i} = qv_iB_i \quad\rightarrow\quad v_i = \dfrac{qB_ir_i}{m}

Na każdym z półokręgów wartość indukcji pola magnetycznego jest stała i promień danego półokręgu jest stały, więc iloczyn Biri na i-tym półokręgu też jest stały. Zatem vi=qBirim=constv_i = \dfrac{qB_ir_i}{m} = \mathrm{const}.

Schemat punktowania

2 pkt

powołanie się na własność siły działającej na proton oraz powołanie się na zasady dynamiki, np. zapisy (lub zapisy równoważne): (1) Siła Lorentza działająca na cząstkę naładowaną, poruszającą się w polu magnetycznym, jest zawsze prostopadła do prędkości tej cząstki. (2) Zgodnie z II zasadą dynamiki siła, która jest prostopadła do prędkości, nie zmienia wartości tej prędkości. albo (1) jak wyżej, (2) Zgodnie z II zasadą dynamiki wartość prędkości się nie zmienia, ponieważ składowa siły w kierunku prędkości jest równa zero.

LUB

– powołanie się na własność siły działającej na proton oraz powołanie się na twierdzenie o pracy i zmianie energii kinetycznej, np. (1) Siła Lorentza działająca na cząstkę naładowaną, poruszającą się w polu magnetycznym, jest zawsze prostopadła do prędkości tej cząstki. (2) Praca siły prostopadłej do prędkości jest równa zero, zatem zmiana energii kinetycznej jest równa zero.

LUB

– poprawne wyprowadzenie wzoru na wartość prędkości protonu na jednym z półokręgów oraz powołanie się na warunki zadania, że wartość indukcji pola magnetycznego na danym półokręgu jest stała, np. mvAF2rAF=qvAFBAF→v=qBAFrAFm\dfrac{mv_{AF}^2}{r_{AF}} = qv_{AF}B_{AF} \rightarrow v = \dfrac{qB_{AF}r_{AF}}{m}. Ponieważ BAF jest stałe na półokręgu AF, to vAF też jest stała, co wynika ze wzoru. Podobnie na każdym innym półokręgu.

1 pkt

powołanie się na własność siły działającej na proton: zapisanie, że siła Lorentza działająca na cząstkę naładowaną, poruszającą się w polu magnetycznym, jest zawsze prostopadła do prędkości tej cząstki

LUB

– zapisanie, że siła Lorentza działająca na proton pełni rolę siły dośrodkowej (słownie lub za pomocą wzoru, i brak wnioskowania o tym, co z tego wynika)

LUB

– stwierdzenie, że siła Lorentza / pole magnetyczne nie wykonuje pracy (i brak powołania się na związek pomiędzy pracą i zmianą energii kinetycznej).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwaga dodatkowa: jeżeli zdający nie powoła się na warunki zadania, tylko stałą wartość pola będzie wykazywał na podstawie błędnego w tym przypadku wzoru (np. B=μ0I2πrB = \dfrac{\mu_0I}{2\pi r}), to może otrzymać co najwyżej 1 pkt.

Komentarz. Jeśli zdający nie powołuje się na warunki zadania, tylko stałą wartość pola wykazuje na podstawie błędnego wzoru, może otrzymać co najwyżej 1 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.