Zadanie 5.3, matura maj 2023, fizyka rozszerzona

2 pktobliczenioweśrednie 44%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Sagittarius A* (Sgr A*) to bardzo masywny obiekt znajdujący się w centrum naszej galaktyki. Gwiazda znana jako S2 obiega obiekt Sgr A* po wydłużonej orbicie eliptycznej. Parametry tego ruchu orbitalnego są następujące:

• okres obiegu S2 dookoła Sgr A* wynosi TS2 = 16 lat ziemskich

• najmniejsza odległość środka S2 od centrum Sgr A* jest równa rP = 120 au

• największa odległość środka S2 od centrum Sgr A* jest równa rA = 1820 au.

Przyjmij, że Sgr A* się nie porusza, oraz pomiń wpływ innych ciał na ruch S2.

Opisaną sytuację przedstawiono na rysunku 1. Ponadto oznaczono wektor v⃗\vec{v} prędkości środka S2 w przedstawionym położeniu na orbicie.

Rysunek 1.

wydłużona elipsa z punktami P i A na końcach osi wielkiej i zaznaczonym środkiem elipsy; Sgr A* blisko punktu P; gwiazda S2 na górnym łuku elipsy z wektorem prędkości v stycznym do orbity; zaznaczone odległości rP (od P do Sgr A*), rA (od Sgr A* do A) oraz ½|PA| (długość półosi wielkiej)Powiększ
wydłużona elipsa z punktami P i A na końcach osi wielkiej i zaznaczonym środkiem elipsy; Sgr A* blisko punktu P; gwiazda S2 na górnym łuku elipsy z wektorem prędkości v stycznym do orbity; zaznaczone odległości rP (od P do Sgr A*), rA (od Sgr A* do A) oraz ½|PA| (długość półosi wielkiej)

Polecenie

2 punkty

Informacja do zadań 5.3.–5.4.

Załóżmy, że ciało C1\mathcal{C}_1 krąży po orbicie O1\mathcal{O}_1 wokół centrum grawitacyjnego o masie M1, a ciało C2\mathcal{C}_2 krąży po orbicie O2\mathcal{O}_2 wokół centrum grawitacyjnego o masie M2. Zakładamy, że na każde z tych ciał działa jedynie siła pochodząca od centrum grawitacyjnego, dookoła którego dane ciało krąży. Stosunek mas M1 i M2 można obliczyć ze wzoru:

M1M2=(a1a2)3⋅(T2T1)2\frac{M_1}{M_2} = \left(\frac{a_1}{a_2}\right)^3 \cdot \left(\frac{T_2}{T_1}\right)^2

gdzie: T1 i T2 są okresami obiegu ciał po orbitach – odpowiednio – O1\mathcal{O}_1 i O2\mathcal{O}_2, natomiast a1 i a2 zależą od rodzaju orbity:

• gdy orbity O1\mathcal{O}_1 i O2\mathcal{O}_2 są kołowe, to a1 i a2 są odpowiednio promieniami tych orbit

• gdy orbita O1\mathcal{O}_1 jest eliptyczna, a orbita O2\mathcal{O}_2 jest kołowa, to a1 jest długością półosi wielkiej orbity O1\mathcal{O}_1, natomiast a2 jest promieniem orbity O2\mathcal{O}_2.

Masę obiektu Sgr A* oznaczymy jako MSA, a masę Słońca oznaczymy jako MS.

Przyjmij, że Ziemia porusza się dookoła Słońca po orbicie kołowej o promieniu aZ = 1,0 au z okresem obiegu TZ = 1,0 rok. Długość półosi wielkiej orbity gwiazdy S2, poruszającej się wokół obiektu Sgr A*, zgodnie z oznaczeniami na rysunku 1. (strona 12), jest równa ∣PA∣2\dfrac{|PA|}{2}.

Oblicz iloraz MSAMS\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}}. Zapisz obliczenia. Wynik podaj zaokrąglony do dwóch cyfr znaczących.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

MSAMS≈3,6⋅106\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} \approx 3{,}6\cdot 10^6

Stosujemy wzór podany w informacji do zadań 5.3.–5.4. dla ruchu S2 po orbicie eliptycznej dookoła Sgr A* i ruchu Ziemi po orbicie kołowej dookoła Słońca:

MSAMS=(aaZ)3⋅(TZT)2\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} = \left(\dfrac{a}{a_{\mathrm{Z}}}\right)^3\cdot\left(\dfrac{T_{\mathrm{Z}}}{T}\right)^2

Zgodnie z oznaczeniami na rysunku 1.:

a=12∣PA∣=12(rP+rA)→a=12⋅(1820+120) au=970 aua = \frac{1}{2}|PA| = \frac{1}{2}(r_P + r_A) \quad\rightarrow\quad a = \frac{1}{2}\cdot(1820 + 120)\ \mathrm{au} = 970\ \mathrm{au}

MSAMS=(970 au1 au)3⋅(1 rok16 lat)2≈3,6⋅106\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} = \left(\dfrac{970\ \mathrm{au}}{1\ \mathrm{au}}\right)^3\cdot\left(\dfrac{1\ \mathrm{rok}}{16\ \mathrm{lat}}\right)^2 \approx 3{,}6\cdot 10^6

Masa obiektu Sgr A* jest około 3,6 ⋅ 106 razy większa od masy Słońca.

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia ilorazu MSAMS\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego zaokrąglonego do dwóch cyfr znaczących.

1 pkt

zastosowanie wzoru podanego w informacji do zadań 5.3.–5.4. dla przypadku ruchu S2 po orbicie eliptycznej dookoła Sgr A* i ruchu Ziemi po orbicie kołowej dookoła Słońca oraz poprawne obliczenie długości półosi wielkiej orbity S2, np. MSAMS=(aaZ)3⋅(TZT)2\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} = \left(\dfrac{a}{a_{\mathrm{Z}}}\right)^3\cdot\left(\dfrac{T_{\mathrm{Z}}}{T}\right)^2 oraz a=12(rP+rA)=970 aua = \frac{1}{2}(r_P + r_A) = 970\ \mathrm{au} albo (z wykorzystaniem wartości dla ruchu orbitalnego Ziemi) MSAMS=a3T2⋅(1 rok)2(1 au)3\dfrac{M_{\mathrm{SA}}}{M_{\mathrm{S}}} = \dfrac{a^3}{T^2}\cdot\dfrac{(1\ \mathrm{rok})^2}{(1\ \mathrm{au})^3} oraz a = 970 au.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.