Zadanie 8.1, matura maj 2023, fizyka rozszerzona

2 pktobliczenioweśrednie 40%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Do produkcji włókien tradycyjnych żarówek wykorzystywano bardzo cienkie druty wolframowe. Gdy przez włókno wolframowe pewnej żarówki płynął prąd o niewielkim natężeniu, to włókno utrzymywało temperaturę T0 = 300 K, a jego opór wynosił R0 ≈ 65 Ω. Po podłączeniu tej żarówki do sieci o napięciu 230 V pobierała ona moc (znamionową) 60 W. Wówczas włókno rozgrzewało się do wysokiej temperatury, a jego opór był wielokrotnie większy od R0.

Na poniższym wykresie linią ciągłą przedstawiono zależność R/R0 od temperatury T, gdzie R oznacza opór włókna wolframowego o temperaturze T. W zakresie temperatur od 300 K do 1000 K ta zależność ma w przybliżeniu charakter liniowy (tzn. jej wykres pokrywa się częściowo z linią prostą narysowaną przerywaną kreską).

wykres na siatce milimetrowej; oś pozioma: T, K, od 0 do 3500; oś pionowa: R/R0, od 0 do 20; linia ciągła zaczyna się przy T = 300 K i rośnie; linia przerywana to prosta, która pokrywa się z linią ciągłą w zakresie niższych temperatur, a dalej biegnie poniżej niejPowiększ
wykres na siatce milimetrowej; oś pozioma: T, K, od 0 do 3500; oś pionowa: R/R0, od 0 do 20; linia ciągła zaczyna się przy T = 300 K i rośnie; linia przerywana to prosta, która pokrywa się z linią ciągłą w zakresie niższych temperatur, a dalej biegnie poniżej niej

Polecenie

2 punkty

Oblicz α – wartość temperaturowego współczynnika oporu wolframu – dla przedziału temperatur 300 K < T < 1000 K. Zapisz obliczenia.

Wskazówka: Skorzystaj z Wybranych wzorów i stałych fizykochemicznych na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki (strona 18 broszury).

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

α≈0,005 1K\alpha \approx 0{,}005\ \mathrm{\dfrac{1}{K}} (wynik, który da się zaokrąglić do 5 ⋅ 10−3 1/K)

W zakresie temperatur od 300 K do 1000 K zależność oporu wolframu od temperatury ma w przybliżeniu charakter liniowy, więc w tym zakresie stosujemy wzór:

1) R = R0(1 + αΔT), gdzie R0 = R(T0), ΔT = T − T0, T0 = 300 K

Sposób 1. (odczyt wartości z wykresu RR0(T)\frac{R}{R_0}(T))

2) RR0=1+αΔT→\dfrac{R}{R_0} = 1 + \alpha\Delta T \quad\rightarrow\quad 3) α=RR0−1T−T0\alpha = \dfrac{\dfrac{R}{R_0} - 1}{T - T_0}

Dla T = 900 K odczytujemy R(900 K)R0≈4\dfrac{R(900\ \mathrm{K})}{R_0} \approx 4:

4) α≈4−1900 K−300 K=3600 K=0,005 1K\alpha \approx \dfrac{4 - 1}{900\ \mathrm{K} - 300\ \mathrm{K}} = \dfrac{3}{600\ \mathrm{K}} = 0{,}005\ \mathrm{\dfrac{1}{K}}

Sposób 2. (odczyt wartości z wykresu, wzór z oporami)

2) α≈R(T)−R0R0(T−T0)\alpha \approx \dfrac{R(T) - R_0}{R_0(T - T_0)}, gdzie R0 ≈ 65 Ω, T0 = 300 K (wzór stosujemy do 1000 K)

Dla T = 1000 K odczytujemy R(1000 K)R0=4,5\dfrac{R(1000\ \mathrm{K})}{R_0} = 4{,}5, zatem R(1000 K) = 4,5 ⋅ 65 Ω = 292,5 Ω

3) α≈292,5 Ω−65 Ω65 Ω⋅(1000 K−300 K)=227,5 Ω45 500 Ω⋅K=0,005 1K\alpha \approx \dfrac{292{,}5\ \Omega - 65\ \Omega}{65\ \Omega\cdot(1000\ \mathrm{K} - 300\ \mathrm{K})} = \dfrac{227{,}5\ \Omega}{45\,500\ \Omega\cdot\mathrm{K}} = 0{,}005\ \mathrm{\dfrac{1}{K}}

Sposób 3. (odczyt wartości z prostej)

Współczynnik α jest równy współczynnikowi kierunkowemu a prostej narysowanej przerywaną kreską. Z dowolnych punktów tej prostej, np. (300 K; 1) i (3200 K; 15):

α=a=Δ(rzędnych)Δ(odciętych)=15−13200 K−300 K=142900 K=0,00482… 1K≈0,005 1K\alpha = a = \dfrac{\Delta(\text{rzędnych})}{\Delta(\text{odciętych})} = \dfrac{15 - 1}{3200\ \mathrm{K} - 300\ \mathrm{K}} = \dfrac{14}{2900\ \mathrm{K}} = 0{,}00482\ldots\ \mathrm{\dfrac{1}{K}} \approx 0{,}005\ \mathrm{\dfrac{1}{K}}

Sposób 4. (odczyt wartości z prostej i wzór)

Wzór 1) można stosować także poza zakresem przybliżenia liniowego, jeśli RR0\frac{R}{R_0} jest rzędną RprostaR0\frac{R_{prosta}}{R_0} punktu leżącego na prostej: α=a=RprostaR0−1T−T0\alpha = a = \dfrac{\dfrac{R_{prosta}}{R_0} - 1}{T - T_0}

Dla T = 3200 K rzędna punktu na prostej wynosi RprostaR0=15\dfrac{R_{prosta}}{R_0} = 15:

α=15−13200 K−300 K=142900 K≈0,005 1K\alpha = \dfrac{15 - 1}{3200\ \mathrm{K} - 300\ \mathrm{K}} = \dfrac{14}{2900\ \mathrm{K}} \approx 0{,}005\ \mathrm{\dfrac{1}{K}}

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna metoda obliczenia temperaturowego współczynnika oporu oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką (za prawidłowy uznaje się wynik, który da się zaokrąglić do 5 ⋅ 10−3 1/K).

1 pkt

zapisanie współczynnika α jako ilorazu przyrostu stosunku oporów i przyrostu temperatury (np. jak w sposobie 1.) – w zakresie temperatur do 1000 K – oraz poprawne określenie RR0\frac{R}{R_0}, np. α=R(T)R0−1T−T0\alpha = \dfrac{\dfrac{R(T)}{R_0} - 1}{T - T_0} oraz np. dla T = 1000 K: R(1000 K)R0=4,5\dfrac{R(1000\ \mathrm{K})}{R_0} = 4{,}5

LUB

– zapisanie współczynnika α jako ilorazu przyrostu oporów i iloczynu przyrostu temperatury i R0 (np. jak w sposobie 2.) – w zakresie temperatur do 1000 K – oraz poprawne określenie R(T), np. α=R(T)−R0R0⋅(T−T0)\alpha = \dfrac{R(T) - R_0}{R_0\cdot(T - T_0)} oraz np. dla T = 1000 K: R(1000 K) = 65 Ω ⋅ 4,5

LUB

– zapisanie współczynnika α jako współczynnika kierunkowego prostej narysowanej przerywaną kreską (np. jak w sposobach 3. i 4.) – w dowolnym zakresie temperatur – oraz podstawienie prawidłowych współrzędnych punktów tej prostej do wzoru na współczynnik kierunkowy.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.