Zadanie 5.4, matura maj 2023, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Sagittarius A* (Sgr A*) to bardzo masywny obiekt znajdujący się w centrum naszej galaktyki. Gwiazda znana jako S2 obiega obiekt Sgr A* po wydłużonej orbicie eliptycznej. Parametry tego ruchu orbitalnego są następujące:
• okres obiegu S2 dookoła Sgr A* wynosi TS2 = 16 lat ziemskich
• najmniejsza odległość środka S2 od centrum Sgr A* jest równa rP = 120 au
• największa odległość środka S2 od centrum Sgr A* jest równa rA = 1820 au.
Przyjmij, że Sgr A* się nie porusza, oraz pomiń wpływ innych ciał na ruch S2.
Opisaną sytuację przedstawiono na rysunku 1. Ponadto oznaczono wektor prędkości środka S2 w przedstawionym położeniu na orbicie.
Rysunek 1.
PowiększPolecenie
3 punktyInformacja do zadań 5.3.–5.4.
Załóżmy, że ciało krąży po orbicie wokół centrum grawitacyjnego o masie M1, a ciało krąży po orbicie wokół centrum grawitacyjnego o masie M2. Zakładamy, że na każde z tych ciał działa jedynie siła pochodząca od centrum grawitacyjnego, dookoła którego dane ciało krąży. Stosunek mas M1 i M2 można obliczyć ze wzoru:
gdzie: T1 i T2 są okresami obiegu ciał po orbitach – odpowiednio – i , natomiast a1 i a2 zależą od rodzaju orbity:
• gdy orbity i są kołowe, to a1 i a2 są odpowiednio promieniami tych orbit
• gdy orbita jest eliptyczna, a orbita jest kołowa, to a1 jest długością półosi wielkiej orbity , natomiast a2 jest promieniem orbity .
Wyprowadź wzór podany w informacji do zadań 5.3.–5.4. w przypadku, gdy orbity i są kołowe.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Sposób 1.
Siła grawitacji działająca na ciało jest siłą dośrodkową:
Podstawiamy wzór na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu i dzielimy obie strony przez m1:
Analogicznie dla drugiego centrum grawitacyjnego:
Iloraz mas:
Sposób 2.
Przyśpieszenie dośrodkowe ciała jest przyśpieszeniem grawitacyjnym:
Podstawiamy :
Iloraz mas obu centrów grawitacyjnych obliczamy podobnie jak w sposobie 1.
Schemat punktowania
poprawna metoda wyprowadzenia wzoru na iloraz mas centrów grawitacyjnych, poprawne przekształcenia oraz poprawna postać ilorazu – zgodna z podaną w treści zadania.
poprawna metoda wyprowadzenia lub bezpośrednie zapisanie (np. na mocy III prawa Keplera z wyrażeniem zawierającym stałe) jednego poprawnego wyrażenia, z którego można bezpośrednio obliczyć masę centrum grawitacyjnego jedynie na podstawie odpowiednich stałych, promienia a orbity kołowej i okresu T obiegu ciała dookoła tego centrum, np. oraz [przekształcenia]
LUB
– zapisanie lub stwierdzenie, z powołaniem się na III prawo Keplera, że zachodzą następujące proporcje o tym samym współczynniku proporcjonalności: oraz .
zapisanie relacji identyfikującej siłę grawitacji działającą na ciało (lub ) jako siłę dośrodkową (lub relacji identyfikującej przyśpieszenie dośrodkowe jako przyśpieszenie grawitacyjne) oraz uwzględnienie wzorów na te siły (lub przyśpieszenia), np. albo albo
LUB
– skorzystanie ze wzoru na prędkość orbitalną ciała (lub ) oraz zastosowanie wzoru na prędkość w ruchu jednostajnym po okręgu dla tej orbity, np. oraz
LUB
– zapisanie lub stwierdzenie, z powołaniem się na III prawo Keplera, że zachodzi proporcja .
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.