Zadanie 7, matura maj 2023, matematyka rozszerzona

4 pktobliczeniowełatwe 83%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

4 punkty

Dany jest sześcian ABCDEFGH o krawędzi długości 6. Punkt S jest punktem przecięcia przekątnych AH i DE ściany bocznej ADHE (zobacz rysunek).

Materiał graficzny do zadaniaPowiększ
Materiał graficzny do zadania

Oblicz wysokość trójkąta SBH poprowadzoną z punktu S na bok BH tego trójkąta.

Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Niech R będzie środkiem BH, a P spodkiem wysokości trójkąta SBH poprowadzonej z S na BH. Punkt S jest środkiem AH. Mamy ∣AH∣=62|AH|=6\sqrt2, ∣BH∣=63|BH|=6\sqrt3, ∣HS∣=32|HS|=3\sqrt2. Ponieważ AB jest prostopadłe do ściany ADHE, trójkąt HAB jest prostokątny w A.

Sposób I (podobieństwo)

Trójkąty AHB i PHS są podobne (kkk), zatem

∣SP∣∣AB∣=∣SH∣∣BH∣\frac{|SP|}{|AB|}=\frac{|SH|}{|BH|}, czyli ∣SP∣6=3263\frac{|SP|}{6}=\frac{3\sqrt2}{6\sqrt3}.

Stąd ∣SP∣=6|SP|=\sqrt6.

Tę samą proporcję można otrzymać, stosując dwukrotnie definicję sinusa kąta SHP w trójkątach prostokątnych HSP i HAB.

Sposób II (pole trójkąta HSB)

PHSB=12∣HS∣⋅∣AB∣=12⋅32⋅6=92P_{HSB}=\frac12|HS|\cdot|AB|=\frac12\cdot3\sqrt2\cdot6=9\sqrt2.

Jednocześnie PHSB=12∣HB∣⋅∣SP∣=33∣SP∣P_{HSB}=\frac12|HB|\cdot|SP|=3\sqrt3|SP|. Stąd 33∣SP∣=923\sqrt3|SP|=9\sqrt2, więc ∣SP∣=6|SP|=\sqrt6.

Sposób IIa (pole trójkąta HSR)

Odcinek SR łączy środki boków trójkąta ABH, więc SR ∥ AB i ∣SR∣=12∣AB∣=3|SR|=\frac12|AB|=3. Trójkąt HSR jest prostokątny w S, a ∣HR∣=33|HR|=3\sqrt3.

PHSR=12∣HS∣⋅∣SR∣=12⋅32⋅3=922P_{HSR}=\frac12|HS|\cdot|SR|=\frac12\cdot3\sqrt2\cdot3=\frac{9\sqrt2}{2}.

Z drugiej strony PHSR=12∣HR∣⋅∣SP∣=12⋅33⋅∣SP∣P_{HSR}=\frac12|HR|\cdot|SP|=\frac12\cdot3\sqrt3\cdot|SP|. Zatem ∣SP∣=6|SP|=\sqrt6.

Sposób III (cosinus i twierdzenie Pitagorasa)

cos⁡∠SHP=∣AH∣∣BH∣=6263=63\cos\angle SHP=\frac{|AH|}{|BH|}=\frac{6\sqrt2}{6\sqrt3}=\frac{\sqrt6}{3}.

Jednocześnie cos⁡∠SHP=∣HP∣∣HS∣=∣HP∣32\cos\angle SHP=\frac{|HP|}{|HS|}=\frac{|HP|}{3\sqrt2}, zatem ∣HP∣=23|HP|=2\sqrt3. W trójkącie prostokątnym HPS mamy (32)2=∣SP∣2+(23)2(3\sqrt2)^2=|SP|^2+(2\sqrt3)^2, skąd ∣SP∣2 = 6, czyli ∣SP∣=6|SP|=\sqrt6.

Sposób IV (wysokość trójkąta HAB)

Pole trójkąta prostokątnego HAB wynosi PHAB=62⋅62=182P_{HAB}=\frac{6\sqrt2\cdot6}{2}=18\sqrt2. Niech K będzie rzutem A na BH. Wtedy ∣AK∣⋅∣HB∣2=182\frac{|AK|\cdot|HB|}{2}=18\sqrt2, więc

∣AK∣=36263=26|AK|=\frac{36\sqrt2}{6\sqrt3}=2\sqrt6.

Trójkąty HSP i HAK są podobne, zatem ∣HS∣∣SP∣=∣HA∣∣AK∣\frac{|HS|}{|SP|}=\frac{|HA|}{|AK|}. Stąd ∣SP∣=32⋅2662=6|SP|=\frac{3\sqrt2\cdot2\sqrt6}{6\sqrt2}=\sqrt6.

Dodatkowy sposób (ostrosłupy)

Prowadzimy odcinki EG i DG. Trójkąt DEG jest równoboczny, bo jego boki są przekątnymi przystających ścian sześcianu i mają długość 626\sqrt2. Odcinki DH, EH, GH mają równe długości; równe są też długości DB, EB, GB. Ostrosłupy DEGH i DEGB o wspólnej podstawie DEG są więc prawidłowe. Prosta BH zawiera ich wysokości i przecina podstawę w jej środku ciężkości. Ten punkt jest zarazem spodkiem P prostopadłej z S na BH. Ponieważ S jest środkiem DE, odcinek GS jest wysokością i środkową trójkąta równobocznego DEG. Środek ciężkości dzieli środkową w stosunku 2 : 1, zatem

∣SP∣=13∣GS∣=13⋅62⋅32=6|SP|=\frac13|GS|=\frac13\cdot\frac{6\sqrt2\cdot\sqrt3}{2}=\sqrt6.

Schemat punktowania

Oznaczenia: P – spodek wysokości z S na BH, R – środek BH, K – rzut A na BH.

4 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: 6\sqrt6.

3 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą ∣SP∣, np. ∣SP∣6=3263\frac{|SP|}{6}=\frac{3\sqrt2}{6\sqrt3} (podobieństwo PHS i AHB), 182=12⋅32⋅6+12⋅63⋅∣SP∣18\sqrt2=\frac12\cdot3\sqrt2\cdot6+\frac12\cdot6\sqrt3\cdot|SP| (z PHAB = PBAS + PHSB), 92=12⋅63⋅∣SP∣9\sqrt2=\frac12\cdot6\sqrt3\cdot|SP| (z PHSB=12∣HS∣⋅∣AB∣=12∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB}=\frac12|HS|\cdot|AB|=\frac12|HB|\cdot|SP|)

ALBO obliczenie PHSR=922P_{HSR}=\frac{9\sqrt2}{2} oraz ∣HR∣=33|HR|=3\sqrt3,

ALBO obliczenie ∣HP∣=23|HP|=2\sqrt3 i ∣HS∣=32|HS|=3\sqrt2,

ALBO obliczenie ∣HP∣=23|HP|=2\sqrt3 oraz cos⁡∠SHP=63\cos\angle SHP=\frac{\sqrt6}{3} (lub tan⁡∠SHP=22\tan\angle SHP=\frac{\sqrt2}{2}),

ALBO obliczenie ∣AK∣=26|AK|=2\sqrt6.

2 pkt

obliczenie długości boków trójkąta HSB: ∣HS∣=32|HS|=3\sqrt2, ∣HB∣=63|HB|=6\sqrt3, ∣SB∣=36|SB|=3\sqrt6

ALBO zapisanie proporcji wynikającej z podobieństwa dwóch trójkątów prostokątnych, z których jednym jest HSP,

ALBO obliczenie/zapisanie ∣BH∣=63|BH|=6\sqrt3 i ∣SR∣ = 3,

ALBO obliczenie wartości funkcji trygonometrycznej kąta SHR, np. cos⁡∠SHR=63\cos\angle SHR=\frac{\sqrt6}{3}, sin⁡∠SHR=33\sin\angle SHR=\frac{\sqrt3}{3}, tan⁡∠SHR=22\tan\angle SHR=\frac{\sqrt2}{2},

ALBO obliczenie PHAB=182P_{HAB}=18\sqrt2,

ALBO obliczenie ∣SB∣=36|SB|=3\sqrt6 i sin⁡∠SBH=13\sin\angle SBH=\frac13,

ALBO zapisanie pola trójkąta HAB jako sumy pól SAB i HSB oraz zapisanie PHSB=12∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB}=\frac12|HB|\cdot|SP| (lub PHSB=12PHABP_{HSB}=\frac12P_{HAB}),

ALBO zapisanie pola HSB na dwa sposoby: PHSB=12∣HS∣⋅∣AB∣P_{HSB}=\frac12|HS|\cdot|AB| i PHSB=12∣HB∣⋅∣SP∣P_{HSB}=\frac12|HB|\cdot|SP|,

ALBO obliczenie PHSB=92P_{HSB}=9\sqrt2.

1 pkt

obliczenie/zapisanie długości jednego z odcinków BH, SR, HS albo BS: ∣BH∣=63|BH|=6\sqrt3, ∣SR∣ = 3, ∣HS∣=32|HS|=3\sqrt2, ∣BS∣=36|BS|=3\sqrt6.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest zastosowanie niepoprawnej definicji jednej funkcji trygonometrycznej, błędne zastosowanie twierdzenia Pitagorasa, zastosowanie niepoprawnej tożsamości x2+y2=x+y\sqrt{x^2+y^2}=x+y, błędne zastosowanie twierdzenia cosinusów lub sinusów albo błędne zastosowanie wzoru Herona, to zdający może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli zdający korzysta ze związku ∣HP∣=13∣HB∣|HP|=\frac13|HB| i nie uzasadni jego prawdziwości, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.