Zadanie 13, matura maj 2023, matematyka rozszerzona

6 pktobliczeniowełatwe 79%Maj 2023

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

6 punktów

W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) prosta l o równaniu x − y − 2 = 0 przecina parabolę o równaniu y = 4x2 − 7x + 1 w punktach A oraz B. Odcinek AB jest średnicą okręgu O\mathcal{O}. Punkt C leży na okręgu O\mathcal{O} nad prostą l, a kąt BAC jest ostry i ma miarę α taką, że tg⁡α=13\tg \alpha= \frac{1}{3} (zobacz rysunek).

Materiał graficzny do zadaniaPowiększ
Materiał graficzny do zadania

Oblicz współrzędne punktu C. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wspólne obliczenie punktów A i B

Z układu y = 4x2 − 7x + 1, y = x − 2 otrzymujemy 4x2 − 8x + 3 = 0, więc x=12x=\frac12 lub x=32x=\frac32. Stąd A=(12,−32)A=(\frac12, -\frac32) i B=(32,−12)B=(\frac32, -\frac12). Długość średnicy wynosi ∣AB∣=(32−12)2+(−12+32)2=2|AB|=\sqrt{(\frac32-\frac12)^2+(-\frac12+\frac32)^2}=\sqrt2, zatem środek okręgu to S = (1, −1), a promień r=22r=\frac{\sqrt2}{2}.

Sposób I (proste AC i BC)

Prosta l ma nachylenie 45°, a prosta AC — α + 45°. Zatem

aAC=tan⁡(α+45∘)=13+11−13⋅1=2a_{AC}=\tan(\alpha+45^\circ)=\frac{\frac13+1}{1-\frac13\cdot1}=2.

Prosta AC ma równanie y=2(x−12)−32=2x−52y=2(x-\frac12)-\frac32=2x-\frac52. Kąt ACB oparty na średnicy jest prosty, więc aBC=−12a_{BC}=-\frac12, a równanie BC to y=−12(x−32)−12y=-\frac12(x-\frac32)-\frac12.

Punkt C leży na obu prostych: 2(x−12)−32=−12(x−32)−122(x-\frac12)-\frac32=-\frac12(x-\frac32)-\frac12. Stąd 52x=114\frac52x=\frac{11}{4}, czyli x=1110x=\frac{11}{10} i y=−310y=-\frac3{10}. Zatem C=(1110,−310)C=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}).

Sposób II (długości AC i BC)

Trójkąt ABC jest prostokątny w C. Z ∣BC∣∣AC∣=tan⁡α=13\frac{|BC|}{|AC|}=\tan\alpha=\frac13 i ∣AC∣2 + ∣BC∣2 = 2 otrzymujemy ∣AC∣=355|AC|=\frac{3\sqrt5}{5} i ∣BC∣=55|BC|=\frac{\sqrt5}{5}.

Dla C = (x, y) równania odległości po podniesieniu do kwadratu mają postać

15=x2−3x+94+y2+y+14\frac15=x^2-3x+\frac94+y^2+y+\frac14,

95=x2−x+14+y2+3y+94\frac95=x^2-x+\frac14+y^2+3y+\frac94.

Odejmując, otrzymujemy −85=−2x−2y-\frac85=-2x-2y, zatem y=−x+45y=-x+\frac45. Podstawiamy do pierwszego równania:

15=x2−3x+94+(−x+45)2+(−x+45)+14\frac15=x^2-3x+\frac94+(-x+\frac45)^2+(-x+\frac45)+\frac14,

2x2−285x+18750=02x^2-\frac{28}{5}x+\frac{187}{50}=0, czyli 100x2 − 280x + 187 = 0.

Stąd x=1110x=\frac{11}{10} lub x=1710x=\frac{17}{10}. Drugiemu rozwiązaniu odpowiada y=−910y=-\frac9{10}; ten punkt leży pod prostą y = x − 2, więc go odrzucamy. Pozostaje C=(1110,−310)C=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}).

Sposób III (okrąg i prosta AC)

Jak w sposobie I obliczamy aAC=13+11−13=2a_{AC}=\frac{\frac13+1}{1-\frac13}=2, więc AC ma równanie y=2x−52y=2x-\frac52. Równanie okręgu o środku S = (1, −1) i promieniu 22\frac{\sqrt2}{2} to (x−1)2+(y+1)2=12(x-1)^2+(y+1)^2=\frac12. Podstawienie równania prostej daje

(x−1)2+(2x−32)2=12(x-1)^2+(2x-\frac32)^2=\frac12,

x2−2x+1+4x2−6x+94=12x^2-2x+1+4x^2-6x+\frac94=\frac12,

5x2−8x+114=05x^2-8x+\frac{11}{4}=0.

Zatem x=12x=\frac12 lub x=1110x=\frac{11}{10}. Pierwsza wartość daje punkt A, który nie jest szukanym punktem nad prostą l. Druga daje C=(1110,−310)C=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}).

Sposób IV (okrąg i średnica przez C)

Kąt środkowy CSB i wpisany CAB są oparte na tym samym łuku, więc ∠CSB=2α\angle CSB=2\alpha. Obliczamy

tan⁡(2α)=2tan⁡α1−tan⁡2α=2/31−1/9=34\tan(2\alpha)=\frac{2\tan\alpha}{1-\tan^2\alpha}=\frac{2/3}{1-1/9}=\frac34,

aSC=tan⁡(2α+45∘)=34+11−34=7a_{SC}=\tan(2\alpha+45^\circ)=\frac{\frac34+1}{1-\frac34}=7.

Prosta SC ma równanie y = 7(x − 1) − 1. Podstawiamy je do równania okręgu:

(x−1)2+[7(x−1)]2=12(x-1)^2+[7(x-1)]^2=\frac12, czyli 50(x−1)2=1250(x-1)^2=\frac12.

Stąd ∣x−1∣=110|x-1|=\frac1{10}, zatem x=910x=\frac9{10} lub x=1110x=\frac{11}{10}. Dla x=910x=\frac9{10} otrzymujemy y=−1710y=-\frac{17}{10} — punkt leży pod prostą l i odpada. Dla x=1110x=\frac{11}{10} mamy y=−310y=-\frac3{10}. Odpowiedź: C=(1110,−310)C=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}).

Schemat punktowania

6 pkt

zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: C=(1110,−310)C=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}).

5 pkt

zapisanie jednego równania stopnia pierwszego i równania stopnia drugiego z dwiema niewiadomymi, np. y=2(x−12)−32y=2(x-\frac12)-\frac32 i (x−1)2+(y+1)2=12(x-1)^2+(y+1)^2=\frac12 (prosta AC i okrąg), lub y = 7(x − 1) − 1 i (x−1)2+(y+1)2=12(x-1)^2+(y+1)^2=\frac12 (prosta SC i okrąg)

ALBO wyznaczenie równania prostej CC1: y=−x+45y=-x+\frac45,

ALBO zapisanie układu równań liniowych, np. prostych AC i BC.

4 pkt

zapisanie jednego równania z dwiema niewiadomymi, np. y=2(x−12)−32y=2(x-\frac12)-\frac32, (x−1)2+(y+1)2=12(x-1)^2+(y+1)^2=\frac12, y = 7(x − 1) − 1, 210=(32−x)2+(−12−y)2\sqrt{\frac2{10}}=\sqrt{(\frac32-x)^2+(-\frac12-y)^2}, 3210=(12−x)2+(−32−y)23\sqrt{\frac2{10}}=\sqrt{(\frac12-x)^2+(-\frac32-y)^2}, lub (32−x)2+(−12−y)2(12−x)2+(−32−y)2=13\frac{\sqrt{(\frac32-x)^2+(-\frac12-y)^2}}{\sqrt{(\frac12-x)^2+(-\frac32-y)^2}}=\frac13.

3 pkt

obliczenie aAC = 2 oraz A=(12,−32)A=(\frac12, -\frac32) i B=(32,−12)B=(\frac32, -\frac12)

ALBO obliczenie środka S = (1, −1) lub promienia R=22R=\frac{\sqrt2}{2}, lub ∣AB∣=2|AB|=\sqrt2,

ALBO obliczenie aSC = 7 oraz A=(12,−32)A=(\frac12, -\frac32) i B=(32,−12)B=(\frac32, -\frac12).

2 pkt

obliczenie A=(12,−32)A=(\frac12, -\frac32) i B=(32,−12)B=(\frac32, -\frac12)

ALBO obliczenie aAC = 2,

ALBO obliczenie aSC = 7,

ALBO zapisanie równania z jedną niewiadomą wynikającego z układu y = 4x2 − 7x + 1, x − y − 2 = 0 oraz zapisanie aAC=tan⁡(α+45∘)a_{AC}=\tan(\alpha+45^\circ) lub aSC=tan⁡(2α+45∘)a_{SC}=\tan(2\alpha+45^\circ),

ALBO zapisanie, że pierwsza/druga współrzędna środka S jest średnią arytmetyczną rozwiązań równania 4x2 − 8x + 3 = 0 lub 4y2 + 8y + 3 = 0, np. xS=x1+x22x_S=\frac{x_1+x_2}{2}, xS=8/42x_S=\frac{8/4}{2} (wzory Viète’a).

1 pkt

zapisanie równania z jedną niewiadomą wynikającego z układu y = 4x2 − 7x + 1, x − y − 2 = 0, np. x − 2 = 4x2 − 7x + 1 lub y = 4(y + 2)2 − 7(y + 2) + 1

ALBO zapisanie aAC=tan⁡(α+45∘)a_{AC}=\tan(\alpha+45^\circ) lub aSC=tan⁡(2α+45∘)a_{SC}=\tan(2\alpha+45^\circ).

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający obliczy C1=(1110,−310)C_1=(\frac{11}{10}, -\frac3{10}) oraz inny punkt C2 i nie odrzuci C2, to otrzymuje 5 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli jedynym błędem zdającego jest zastosowanie niepoprawnej równości tan⁡(α+β)=tan⁡α+tan⁡β\tan(\alpha+\beta)=\tan\alpha+\tan\beta, zastosowanie niepoprawnej definicji funkcji trygonometrycznej, podstawienie do równania okręgu średnicy zamiast promienia albo błędne zastosowanie wzorów Viète’a przy obliczaniu współrzędnych środka okręgu, to może otrzymać co najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie.

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeśli zdający obliczy oba punkty C1=(1110,−310)C_1 = \left(\frac{11}{10}, -\frac{3}{10}\right) i C2 ≠ C1 i nie odrzuci C2, otrzymuje 5 pkt. Jeśli jedynym błędem jest zastosowanie niepoprawnej równości tg⁡(α+β)=tg⁡α+tg⁡β\tg(\alpha + \beta) = \tg\alpha + \tg\beta, niepoprawnej definicji funkcji trygonometrycznej, podstawienie średnicy zamiast promienia lub błędne zastosowanie wzorów Viète'a, zdający może otrzymać co najwyżej 4 pkt.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.