Zadanie 7.3, matura czerwiec 2025, fizyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Jeden mol jednoatomowego gazu doskonałego został poddany rozprężaniu adiabatycznemu od stanu A do stanu B. Na wykresie poniżej przedstawiono zależność ciśnienia p od objętości V w przemianie A → B.

wykres zależności ciśnienia p od objętości V w przemianie A → B na gęstej siatce, krzywa od punktu A do punktu B; oś pozioma: V, dm³, od 0 do 20; oś pionowa: p, hPa, od 0 do 3000Powiększ
wykres zależności ciśnienia p od objętości V w przemianie A → B na gęstej siatce, krzywa od punktu A do punktu B; oś pozioma: V, dm³, od 0 do 20; oś pionowa: p, hPa, od 0 do 3000

Polecenie

3 punkty

Podczas rozprężania adiabatycznego A → B siła parcia gazu wykonała pracę o wartości bezwzględnej ∣WAB∣ = 1 542 J.

Ciepło molowe tego gazu dla stałej objętości wynosi CV=32RC_V = \frac{3}{2}R, gdzie R jest stałą gazową.

Oblicz wartość bezwzględną ∣ΔTAB∣ zmiany temperatury w przemianie A → B. Zapisz obliczenia.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

∣ΔTAB∣ ≈ 124 K

Sposób 1. (z wykorzystaniem I zasady termodynamiki)

W przemianie adiabatycznej A → B gaz nie wymienia ciepła z otoczeniem: QAB = 0

Zapiszemy pierwszą zasadę termodynamiki dla przemiany A → B i uwzględnimy powyższy warunek oraz konwencję znaków (gaz traci energię w postaci pracy siły parcia):

ΔUAB = WAB + QAB → ΔUAB = −∣WAB∣

Wykorzystamy wzór na zmianę energii wewnętrznej gazu doskonałego:

32nRΔTAB=−∣WAB∣  →  ΔTAB=−2∣WAB∣3nR\dfrac{3}{2}nR\Delta T_{AB} = -|W_{AB}| \;\rightarrow\; \Delta T_{AB} = -\dfrac{2|W_{AB}|}{3nR}

ΔTAB=−2⋅1 542 J3⋅1 mol⋅8,314 JK⋅mol  →  ∣ΔTAB∣≈124 K\Delta T_{AB} = -\dfrac{2 \cdot 1\,542\ \mathrm{J}}{3 \cdot 1\ \mathrm{mol} \cdot 8{,}314\ \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{K \cdot mol}}} \;\rightarrow\; |\Delta T_{AB}| \approx 124\ \mathrm{K}

Sposób 2. (z wykorzystaniem równania stanu)

Do obliczenia temperatur gazu w stanach A i B skorzystamy z równania stanu gazu doskonałego: pAVA = nRTA oraz pBVB = nRTB

Odczytamy z wykresu objętości i ciśnienia gazu dla stanów A i B: VA = 11,5 dm3; pA = 2 900 hPa oraz VB = 20 dm3; pB = 1 150 hPa

TA=pAVAnR=11,5 dm3⋅2 900 hPa1 mol⋅8,314 JK⋅mol≈401 KT_A = \dfrac{p_AV_A}{nR} = \dfrac{11{,}5\ \mathrm{dm^3} \cdot 2\,900\ \mathrm{hPa}}{1\ \mathrm{mol} \cdot 8{,}314\ \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{K \cdot mol}}} \approx 401\ \mathrm{K}

TB=pBVBnR=20 dm3⋅1 150 hPa1 mol⋅8,314 JK⋅mol≈277 KT_B = \dfrac{p_BV_B}{nR} = \dfrac{20\ \mathrm{dm^3} \cdot 1\,150\ \mathrm{hPa}}{1\ \mathrm{mol} \cdot 8{,}314\ \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{K \cdot mol}}} \approx 277\ \mathrm{K}

∣ΔTAB∣ = ∣TB − TA∣ ≈ ∣277 K − 401 K∣ ≈ 124 K

Schemat punktowania

3 pkt

poprawna metoda obliczenia wartości bezwzględnej zmiany temperatury w przemianie A → B oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką: ∣ΔTAB∣ ≈ 124 K

2 pkt

poprawne zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany A → B oraz uwzględnienie faktu, że QAB = 0, oraz uwzględnienie związku między zmianą energii wewnętrznej a zmianą temperatury, np. zapisy równoważne poniższym: 32nRΔTAB=−∣WAB∣\dfrac{3}{2}nR\Delta T_{AB} = -|W_{AB}| LUB wykorzystanie równania stanu gazu doskonałego do obliczenia objętości i ciśnienia gazu dla stanów A i B oraz prawidłowa identyfikacja wartości liczbowych (wyrażonych w odpowiednich jednostkach) objętości i ciśnienia w stanach A i B, np. zapisy równoważne poniższym: pAVA = nRTA oraz pBVB = nRTB oraz VA = 11,5 dm3; pA = 2 900 hPa; VB = 20 dm3; pB = 1 150 hPa LUB poprawna metoda wyprowadzenia wzoru na ∣ΔTAB∣ z wykorzystaniem równania stanu oraz podanie poprawnej postaci tego wzoru: ∣TB−TA∣=∣pBVBnR−pAVAnR∣=∣pBVB−pAVAnR∣|T_B - T_A| = \left|\dfrac{p_BV_B}{nR} - \dfrac{p_AV_A}{nR}\right| = \left|\dfrac{p_BV_B - p_AV_A}{nR}\right|

1 pkt

poprawne zapisanie I zasady termodynamiki dla przemiany A → B oraz uwzględnienie faktu, że QAB = 0, np. zapisy równoważne poniższym: ΔUAB = −∣WAB∣ LUB wykorzystanie równania stanu gazu doskonałego do obliczenia objętości i ciśnienia gazu dla stanów A i B, np. zapisy równoważne poniższym: pAVA = nRTA oraz pBVB = nRTB

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Dla procesu adiabatycznego energia wewnętrzna zmienia się o wielkość pracy wykonanej przez gaz. Ponieważ gaz się rozszerza i wykonuje pracę, jego energia wewnętrzna maleje, temperatura spada (ΔT < 0). Wartość bezwzględna zmiany temperatury wynosi około 124 K.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.