Zadanie 4.2, matura czerwiec 2025, fizyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Wspólne informacje do wiązki zadań
Satelity S1 oraz S2 poruszają się dookoła Ziemi jedynie pod wpływem grawitacji. Satelita S1 obiega Ziemię (Z) po orbicie kołowej, a satelita S2 obiega Ziemię po orbicie eliptycznej. Obie orbity leżą w jednej płaszczyźnie. Pomijamy wpływ innych ciał na ruch satelitów S1 oraz S2.
Poniżej podano niektóre oznaczenia i dane dla obu orbit:
• punkt P jest wspólny dla obu orbit (zobacz rysunek)
• odległość punktu P od środka Ziemi jest równa rP = 15 000 km
• największą odległość satelity S2 od środka Ziemi oznaczymy jako rA
• odległości rP oraz rA wiąże relacja: rA = 3rP.
PowiększPolecenie
3 punktyWartość prędkości jednego z satelitów w punkcie P jest równa 6,3 km/s.
Ustal, który z satelitów – S1 czy S2 – ma w punkcie P taką prędkość. Wykonaj niezbędne obliczenia, które doprowadzą do tego ustalenia. Następnie zapisz swoją odpowiedź.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Prędkość o wartości 6,3 km/s w punkcie P ma satelita S2.
Sposób 1A. Obliczymy wartość v1P prędkości, z jaką satelita S1 porusza się po orbicie kołowej o promieniu rP. Skorzystamy z faktu, że siła grawitacji działająca na S1 jest siłą dośrodkową:
Wartość prędkości satelity S1 w punkcie P jest równa 5,15 km/s, co oznacza, że prędkość o wartości 6,3 km/s musi mieć satelita S2.
Sposób 1B. Zapiszemy równanie wynikające z faktu, że siła grawitacji działająca na satelitę S1 jest siłą dośrodkową:
Sprawdzimy, czy równanie jest spełnione dla v1P = 6,3 km/s:
Równanie dla v1P = 6,3 km/s nie jest spełnione (LSR ≠ PSR). Zatem satelita S1 nie może mieć prędkości o wartości 6,3 km/s. Z warunków zadania (jeden z satelitów ma prędkość 6,3 km/s) wynika, że prędkość o wartości 6,3 km/s musi mieć satelita S2.
Sposób 2A. Obliczymy wartość v2P prędkości, jaką ma satelita S2 w punkcie P. Wykorzystamy zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę zachowania momentu pędu dla satelity S2. Przyrównamy te wielkości w punktach P i A orbity eliptycznej: E2P = E2A oraz L2P = L2A, czyli
oraz mv2PrP = mv2ArA
Prędkość o wartości 6,3 km/s w punkcie P ma satelita S2.
Sposób 2B. Z tych samych równań (zasada zachowania energii mechanicznej i momentu pędu dla S2 w punktach P i A) otrzymujemy:
Sprawdzimy, czy równanie jest spełnione dla v2P = 6,3 km/s:
Równanie dla v2P = 6,3 km/s jest spełnione (LSR = PSR). Zatem satelita S2 ma prędkość o wartości 6,3 km/s.
Schemat punktowania
(dla rozwiązania sposobem 1A lub 1B) poprawna metoda ustalenia, który z satelitów ma prędkość o wartości 6,3 km/s oraz zapisanie poprawnej odpowiedzi.
poprawna metoda obliczenia prędkości orbitalnej satelity S1 oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką LUB zapisanie równania, z którego można wyznaczyć prędkość orbitalną satelity S1 (siła grawitacji jako dośrodkowa, lub bezpośredni wzór na prędkość orbitalną) oraz wykazanie, że dla prędkości 6,3 km/s równanie nie jest spełnione.
zapisanie relacji identyfikującej siłę grawitacji jako siłę dośrodkową (lub przyśpieszenie dośrodkowe jako przyśpieszenie grawitacyjne / natężenie pola grawitacyjnego) oraz uwzględnienie wzorów na te siły (lub przyśpieszenia / natężenia pola), np. zapisy równoważne poniższym: LUB skorzystanie ze wzoru na prędkość orbitalną satelity S1 z uwzględnieniem (np. poprzez oznaczenia lub wartości danych liczbowych) promienia orbity rP orbity S1 i masy MZ Ziemi w tym wzorze, np. zapisy równoważne poniższym:
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
albo
(dla rozwiązania sposobem 2A lub 2B) poprawna metoda ustalenia, który z satelitów ma prędkość o wartości 6,3 km/s oraz zapisanie poprawnej odpowiedzi.
zapisanie równań wyrażających zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę zachowania momentu pędu dla satelity S2 (tzn. przyrównanie energii mechanicznych oraz momentów pędu satelity S2 w punktach P i A) oraz wykorzystanie wzorów na energie mechaniczne i momenty pędu w punktach P i A oraz podstawienie wszystkich wartości liczbowych w celu sprawdzenia, czy dla prędkości 6,3 km/s równania są spełnione LUB zapisanie równań wyrażających zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę zachowania momentu pędu dla satelity S2 (tzn. przyrównanie energii mechanicznych oraz momentów pędu satelity S2 w punktach P i A) oraz wykorzystanie wzorów na energie mechaniczne i momenty pędu w punktach P i A oraz poprawne wyprowadzenie wzoru na wartość prędkości satelity S2 w punkcie P, np. zapisy równoważne poniższym: i LUB zapisanie bezpośredniego wzoru na prędkość S2 w punkcie P orbity oraz podanie prawidłowego wyniku liczbowego z jednostką, np. zapisy równoważne poniższym:
zapisanie równań wyrażających zasadę zachowania energii mechanicznej oraz zasadę zachowania momentu pędu dla satelity S2 (tzn. przyrównanie energii mechanicznych oraz momentów pędu satelity S2 w punktach P i A), oraz wykorzystanie wzorów na energie mechaniczne albo na momenty pędu w punktach P i A, np. zapisy równoważne poniższym: E2P = E2A oraz mv2PrP = mv2ArA albo oraz L2P = L2A LUB zapisanie bezpośredniego wzoru (bez wyprowadzenia) na prędkość S2 w punkcie P orbity, np. zapisy równoważne poniższym:
rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Zadanie przyjmuje wartości stałych: G = 6,674·10⁻¹¹ N·m²/kg², M_Z = 5,972·10²⁴ kg. Przy obliczeniach dla S1 w punkcie P otrzymujemy około 5,15 km/s. Przy obliczeniach dla S2 korzystamy z zasad zachowania energii i momentu pędu na orbicie eliptycznej.