Zadanie 9.1, matura czerwiec 2025, fizyka rozszerzona

2 pktotwarteśrednie (szac.)Czerwiec 2025

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

Proton o pędzie początkowym p⃗A\vec{p}_A i prędkości początkowej o wartości vA = 104 m/s wpada w punkcie A w obszar jednorodnego pola elektrycznego o natężeniu E⃗\vec{E}. Proton przelatuje przez to pole w czasie Δt = 1 μs i wypada z niego w punkcie B. Proton ma ładunek dodatni.

Sytuację ilustruje diagram poniżej. Długość boku kratki na diagramie odpowiada umownej jednostce pędu (ujp). Na diagramie oznaczono linie pola E⃗\vec{E}.

Przyjmij następujące oznaczenia i założenia:

• pęd protonu w punkcie A oznaczymy jako p⃗A\vec{p}_A, a w punkcie B – jako p⃗B\vec{p}_B

• zmianę pędu od A do B oznaczymy jako Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} przy czym Δp⃗AB=p⃗B−p⃗A\Delta\vec{p}_{AB} = \vec{p}_B - \vec{p}_A

• pole elektryczne od A do B jest jednorodne.

diagram na siatce kratek, obszar pola między poziomą płytą naładowaną ujemnie u góry i dodatnio u dołu, pionowe linie pola E z grotami skierowanymi w górę; punkt A na lewym brzegu obszaru pola z wektorem pędu p_A skierowanym w prawo w dół, punkt B na prawym brzegu obszaru pola; po prawej stronie wolne kratkiPowiększ
diagram na siatce kratek, obszar pola między poziomą płytą naładowaną ujemnie u góry i dodatnio u dołu, pionowe linie pola E z grotami skierowanymi w górę; punkt A na lewym brzegu obszaru pola z wektorem pędu p_A skierowanym w prawo w dół, punkt B na prawym brzegu obszaru pola; po prawej stronie wolne kratki

Polecenie

2 punkty

Wartości pędu p⃗A\vec{p}_A i zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} w umownych jednostkach pędu na diagramie wynoszą:

pA = 10 ujp oraz ΔpAB = 6 ujp

Na diagramie powyżej wyznacz konstrukcyjnie i narysuj p⃗B\vec{p}_B – wektor pędu protonu w punkcie B. Zachowaj odpowiedni kierunek, właściwy zwrot oraz długość wektora pędu, odpowiadającą jego wartości.

Wskazówka: Uwzględnij geometryczną relację między wektorem siły a wektorem zmiany pędu, wynikającą z II zasady dynamiki.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wektor p⃗B\vec{p}_B zaczepiony w punkcie B, skierowany poziomo w prawo (prostopadle do linii pola), o długości 8 ujp.

Komentarz do rozwiązania – konstrukcji na diagramie

Zgodnie z II zasadą dynamiki wektor zmiany pędu ciała ma taki sam kierunek i zwrot jak siła wypadkowa działająca na ciało. Siła działająca na proton w polu elektrycznym ma kierunek i zwrot zgodny z kierunkiem i zwrotem pola elektrycznego. Zatem wektor zmiany pędu protonu ma kierunek i zwrot jak pole elektryczne: Δp⃗AB∝E⃗\Delta\vec{p}_{AB} \propto \vec{E}

Długość tego wektora to 6 umownych jednostek pędu. Ponieważ Δp⃗AB=p⃗B−p⃗A\Delta\vec{p}_{AB} = \vec{p}_B - \vec{p}_A, to p⃗B=p⃗A+Δp⃗AB\vec{p}_B = \vec{p}_A + \Delta\vec{p}_{AB}.

Krok 1. Rysujemy w punkcie B wektor zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} o kierunku i zwrocie zgodnym z E⃗\vec{E} i długości 6 ujp.

Krok 2. Przenosimy równolegle wektor p⃗A\vec{p}_A do punktu B. Wektor p⃗B\vec{p}_B jest sumą wektorów p⃗A+Δp⃗AB\vec{p}_A + \Delta\vec{p}_{AB}. Konstrukcję tej sumy wektorów wykonujemy metodą równoległoboku.

Schemat punktowania

2 pkt

poprawna konstrukcja i prawidłowe narysowanie wektora p⃗B\vec{p}_B w punkcie B, tzn. narysowanie w punkcie B wektora zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} o kierunku i zwrocie zgodnym z E⃗\vec{E} i długości równej 6 ujp oraz poprawne graficzne skonstruowanie sumy wektorów p⃗B=p⃗A+Δp⃗AB\vec{p}_B = \vec{p}_A + \Delta\vec{p}_{AB} (o długości równej 8 ujp).

1 pkt

narysowanie w punkcie B wektora zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} o kierunku i zwrocie zgodnym z E⃗\vec{E} i długości równej 6 ujp LUB narysowanie w punkcie B wektora zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} o kierunku i zwrocie zgodnym z E⃗\vec{E} i długości różnej od 6 ujp oraz konsekwentne z tym skonstruowanie sumy wektorów p⃗B=p⃗A+Δp⃗AB\vec{p}_B = \vec{p}_A + \Delta\vec{p}_{AB}. Uwaga! Wektor zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} może być alternatywnie narysowany na końcu wektora p⃗A\vec{p}_A przeniesionego równolegle do punktu B.

0 pkt

rozwiązanie niepoprawne albo brak rozwiązania.

Komentarz. Wektor zmiany pędu Δp⃗AB\Delta\vec{p}_{AB} może być alternatywnie narysowany na końcu wektora p⃗A\vec{p}_A przeniesionego równolegle do punktu B. Kluczowe jest wykazanie zrozumienia, że wektor zmiany pędu ma kierunek i zwrot zgodny z siłą (a więc z polem elektrycznym) oraz prawidłowe zastosowanie dodawania wektorów.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.