Zadanie 13, specimen 2015, matematyka rozszerzona

3 pktobliczenioweśrednie (szac.)Specimen 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

3 punkty

Wyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których prosta o równaniu y = mx + (2m + 3) ma dokładnie dwa punkty wspólne z okręgiem o środku w punkcie S = (0, 0) i promieniu r = 3.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}, czyli m∈(−∞,0)∪(125,+∞)m \in (-\infty, 0) \cup \left(\frac{12}{5}, +\infty\right).

Rozwiązanie (I sposób)

Dla żadnego parametru m prosta o równaniu y = mx + (2m + 3) nie jest równoległa do osi Oy. Wynika stąd, że jeśli taka prosta przecina okrąg, to współrzędne x obu punktów przecięcia są różne. To znaczy, że do stwierdzenia, czy któraś z rozważanych prostych przecina okrąg w dwóch punktach, wystarczy stwierdzić, czy równanie

x2 + (mx + (2m + 3))2 = 9

z niewiadomą x i parametrem m ma dwa rozwiązania. Przekształćmy to równanie:

x2 + m2x2 + 2m(2m + 3)x + (2m + 3)2 − 9 = 0,

(m2 + 1)x2 + 2m(2m + 3)x + 4m2 + 12m = 0.

Ponieważ m2 + 1 ≠ 0, więc dla każdego m jest to równanie kwadratowe. Ma ono dwa rozwiązania wtedy i tylko wtedy, gdy jego wyróżnik jest dodatni. Obliczamy zatem ten wyróżnik:

Δ = 4m2(2m + 3)2 − 4(m2 + 1)(4m2 + 12m) = 4m(m(2m + 3)2 − 4(m2 + 1)(m + 3)) = 4m(4m3 + 12m2 + 9m − 4m3 − 12m2 − 4m − 12) = 4m(5m − 12).

Wyróżnik Δ jest dodatni wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}. Zatem rozważana prosta przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}.

Rozwiązanie (II sposób)

Dowolna prosta będzie miała dokładnie dwa punkty wspólne z okręgiem, jeżeli odległość środka okręgu od danej prostej będzie mniejsza od promienia okręgu.

Zapisujemy równanie danej prostej w postaci ogólnej: mx − y + (2m + 3) = 0.

Wyznaczamy odległość punktu S = (0, 0) od danej prostej: d=∣2m+3∣m2+1d = \frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}}.

Odległość ma być mniejsza od promienia, zatem ∣2m+3∣m2+1<3\frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}} < 3.

Rozwiązujemy nierówność równoważną ∣2m+3∣<3m2+1|2m + 3| < 3\sqrt{m^2 + 1}. Obie strony nierówności są nieujemne, więc (2m + 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0.

Rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}.

Prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}.

Uwaga

Zdający może rozwiązać nierówność ∣2m+3∣m2+1<3\frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}} < 3 w dwóch przedziałach: m<−32m < -\frac{3}{2} i m≥−32m \geq -\frac{3}{2}. Ostatecznym rozwiązaniem będzie suma rozwiązań nierówności w każdym z przedziałów.

1. Jeżeli m<−32m < -\frac{3}{2}, to −2m−3<3m2+1-2m - 3 < 3\sqrt{m^2 + 1}. Obie strony nierówności są nieujemne, wobec tego (−2m − 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0. Dla m<−32m < -\frac{3}{2} rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest m<−32m < -\frac{3}{2}.

2. Jeżeli m≥−32m \geq -\frac{3}{2}, to 2m+3<3m2+12m + 3 < 3\sqrt{m^2 + 1}. Obie strony nierówności są nieujemne, wobec tego (2m + 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0. Dla m≥−32m \geq -\frac{3}{2} rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest −32≤m<0-\frac{3}{2} \leq m < 0 i m>125m > \frac{12}{5}.

Rozwiązaniem nierówności ∣2m+3∣m2+1<3\frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}} < 3 jest zatem suma rozwiązań, czyli m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5}.

Schemat punktowania

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

3 pkt

prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5} (rozwiązanie pełne).

2 pkt

obliczenie wyróżnika równania kwadratowego (m2 + 1)x2 + 2m(2m + 3)x + 4m2 + 12m = 0 i stwierdzenie, że wyróżnik równania powinien być dodatni: Δ = 4m ⋅ (5m − 12), Δ > 0.

1 pkt

zapisanie równania x2 + (mx + (2m + 3))2 = 9.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

3 pkt

prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub m>125m > \frac{12}{5} (rozwiązanie pełne).

2 pkt

przekształcenie nierówności wymiernej ∣2m+3∣m2+1<3\frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}} < 3 do nierówności kwadratowej −5m2 + 12m < 0.

1 pkt

wyznaczenie odległości środka okręgu od danej prostej: d=∣2m+3∣m2+1d = \frac{|2m + 3|}{\sqrt{m^2 + 1}}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Komentarz. Zadanie wymaga wyznaczenia warunku na odległość prostej od środka okręgu.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.