Zadanie 13, specimen 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyWyznacz wszystkie wartości parametru m, dla których prosta o równaniu y = mx + (2m + 3) ma dokładnie dwa punkty wspólne z okręgiem o środku w punkcie S = (0, 0) i promieniu r = 3.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: m < 0 lub , czyli .
Rozwiązanie (I sposób)
Dla żadnego parametru m prosta o równaniu y = mx + (2m + 3) nie jest równoległa do osi Oy. Wynika stąd, że jeśli taka prosta przecina okrąg, to współrzędne x obu punktów przecięcia są różne. To znaczy, że do stwierdzenia, czy któraś z rozważanych prostych przecina okrąg w dwóch punktach, wystarczy stwierdzić, czy równanie
x2 + (mx + (2m + 3))2 = 9
z niewiadomą x i parametrem m ma dwa rozwiązania. Przekształćmy to równanie:
x2 + m2x2 + 2m(2m + 3)x + (2m + 3)2 − 9 = 0,
(m2 + 1)x2 + 2m(2m + 3)x + 4m2 + 12m = 0.
Ponieważ m2 + 1 ≠ 0, więc dla każdego m jest to równanie kwadratowe. Ma ono dwa rozwiązania wtedy i tylko wtedy, gdy jego wyróżnik jest dodatni. Obliczamy zatem ten wyróżnik:
Δ = 4m2(2m + 3)2 − 4(m2 + 1)(4m2 + 12m) = 4m(m(2m + 3)2 − 4(m2 + 1)(m + 3)) = 4m(4m3 + 12m2 + 9m − 4m3 − 12m2 − 4m − 12) = 4m(5m − 12).
Wyróżnik Δ jest dodatni wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub . Zatem rozważana prosta przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub .
Rozwiązanie (II sposób)
Dowolna prosta będzie miała dokładnie dwa punkty wspólne z okręgiem, jeżeli odległość środka okręgu od danej prostej będzie mniejsza od promienia okręgu.
Zapisujemy równanie danej prostej w postaci ogólnej: mx − y + (2m + 3) = 0.
Wyznaczamy odległość punktu S = (0, 0) od danej prostej: .
Odległość ma być mniejsza od promienia, zatem .
Rozwiązujemy nierówność równoważną . Obie strony nierówności są nieujemne, więc (2m + 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0.
Rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest m < 0 lub .
Prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub .
Uwaga
Zdający może rozwiązać nierówność w dwóch przedziałach: i . Ostatecznym rozwiązaniem będzie suma rozwiązań nierówności w każdym z przedziałów.
1. Jeżeli , to . Obie strony nierówności są nieujemne, wobec tego (−2m − 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0. Dla rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest .
2. Jeżeli , to . Obie strony nierówności są nieujemne, wobec tego (2m + 3)2 < 9(m2 + 1). Stąd −5m2 + 12m < 0. Dla rozwiązaniem nierówności −5m2 + 12m < 0 jest i .
Rozwiązaniem nierówności jest zatem suma rozwiązań, czyli m < 0 lub .
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub (rozwiązanie pełne).
obliczenie wyróżnika równania kwadratowego (m2 + 1)x2 + 2m(2m + 3)x + 4m2 + 12m = 0 i stwierdzenie, że wyróżnik równania powinien być dodatni: Δ = 4m ⋅ (5m − 12), Δ > 0.
zapisanie równania x2 + (mx + (2m + 3))2 = 9.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
prosta y = mx + (2m + 3) przecina dany okrąg w dwóch punktach wtedy i tylko wtedy, gdy m < 0 lub (rozwiązanie pełne).
przekształcenie nierówności wymiernej do nierówności kwadratowej −5m2 + 12m < 0.
wyznaczenie odległości środka okręgu od danej prostej: .
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Zadanie wymaga wyznaczenia warunku na odległość prostej od środka okręgu.