Zadanie 14, specimen 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyDana jest parabola o równaniu y = x2 + 1 i leżący na niej punkt A o współrzędnej x równej 3. Wyznacz równanie stycznej do tej paraboli w punkcie A.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: y = 6x − 8.
Rozwiązanie (I sposób)
Styczna do paraboli o równaniu y = f(x) w punkcie A = (x0, f(x0)) ma równanie postaci y = ax + b, gdzie współczynnik kierunkowy a jest równy a = f′(x0). W naszym przypadku f(x) = x2 + 1 oraz x0 = 3.
Mamy zatem f′(x) = 2x, skąd dostajemy a = 2 ⋅ 3 = 6. Punkt A ma współrzędne (3, f(3)), czyli A = (3, 10). Prosta o równaniu y = 6x + b ma przechodzić przez punkt A, a więc 10 = 6 ⋅ 3 + b. Zatem b = −8 i ostatecznie równanie stycznej ma postać y = 6x − 8.
Rozwiązanie (II sposób)
Prosta nierównoległa do osi paraboli będzie styczna do tej paraboli, jeżeli ma z parabolą dokładnie jeden punkt wspólny.
Obliczamy współrzędne punktu A: A = (3, 10). Wyznaczamy równanie prostej przechodzącej przez punkt A: y = ax + 10 − 3a.
Ta prosta nie jest równoległa do osi paraboli, więc układ równań ma dokładnie jedno rozwiązanie, jeżeli równanie kwadratowe x2 + 1 = ax + 10 − 3a ma jedno rozwiązanie.
Przekształcamy równanie do postaci x2 − ax + 3a − 9 = 0.
Obliczamy wyróżnik równania kwadratowego: Δ = a2 − 12a + 36. Zatem równanie ma jedno rozwiązanie, jeżeli wyróżnik jest równy zeru.
Rozwiązujemy równanie a2 − 12a + 36 = 0, czyli (a − 6)2 = 0. Jedynym rozwiązaniem tego równania jest a = 6.
Równanie prostej stycznej do paraboli y = x2 + 1 w punkcie A ma postać y = 6x − 8.
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
wyznaczenie równania stycznej do paraboli y = x2 + 1 w punkcie A: y = 6x − 8 (rozwiązanie pełne).
obliczenie współczynnika kierunkowego stycznej: a = f′(3) = 6.
wyznaczenie pochodnej funkcji f(x) = x2 + 1: f′(x) = 2x.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
wyznaczenie równania stycznej do paraboli y = x2 + 1 w punkcie A: y = 6x − 8 (rozwiązanie pełne).
obliczenie wyróżnika równania kwadratowego x2 − ax + 3a − 9 = 0 oraz wyznaczenie wartości a, dla której Δ = 0, czyli a = 6.
zapisanie równania x2 + 1 = ax + 10 − 3a.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Styczna przechodzi przez punkt (3, 9) z nachyleniem równym wartości pochodnej w tym punkcie.