Zadanie 18, specimen 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
7 punktówDany jest prostokątny arkusz kartonu o długości 80 cm i szerokości 50 cm. W czterech rogach tego arkusza wycięto kwadratowe naroża (zobacz rysunek).
PowiększNastępnie zagięto karton wzdłuż linii przerywanych, tworząc w ten sposób prostopadłościenne pudełko (bez przykrywki). Oblicz długość boku każdego z wyciętych kwadratowych naroży, dla której objętość otrzymanego pudełka jest największa. Oblicz tę maksymalną objętość.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Odpowiedź: długość boku naroża jest równa 10 cm, największa objętość jest równa 18000 cm3.
Rozwiązanie (I sposób)
Oznaczmy literą x długość boku kwadratowych naroży. Podstawa pudełka ma wymiary (80 − 2x) × (50 − 2x). Wysokość pudełka jest równa x. Zatem objętość wyraża się wzorem V = (80 − 2x) ⋅ (50 − 2x) ⋅ x, czyli
V = (4000 − 160x − 100x + 4x2) ⋅ x = 4x3 − 260x2 + 4000x = 4(x3 − 65x2 + 1000x).
Naszym zadaniem jest obliczenie, dla jakiego x (spełniającego nierówności 0 < x < 25) funkcja f określona wzorem f(x) = x3 − 65x2 + 1000x przyjmuje największą wartość. Obliczamy pochodną tej funkcji: f′(x) = 3x2 − 130x + 1000.
Następnie znajdujemy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 1302 − 12 ⋅ 1000 = 16900 − 12000 = 4900, , .
Pierwiastek x2 nie spełnia nierówności 0 < x2 < 25. Zatem jedynym argumentem podejrzanym o ekstremum lokalne w rozważanym przedziale jest x1 = 10. Ponieważ f′(x) > 0 dla x < 10 oraz f′(x) < 0 dla x > 10, więc w przedziale funkcja f jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że w punkcie x = 10 funkcja f przyjmuje największą wartość. Szukana objętość jest zatem równa V = (80 − 20) ⋅ (50 − 20) ⋅ 10 = 18000 cm3.
Rozwiązanie (II sposób)
Oznaczmy literą x długość podstawy pudełka. Długość boku kwadratowych naroży (więc również wysokość pudełka) jest wtedy równa , zaś szerokość podstawy pudełka: . Zatem objętość wyraża się wzorem dla 30 < x < 80,
.
Obliczamy, dla jakiego argumentu funkcja objętości przyjmuje największą wartość: .
Wyznaczamy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 12100 − 7200, Δ = 4900, , . Po uwzględnieniu dziedziny otrzymujemy x = 60. Ponieważ V′(x) > 0 dla 30 < x < 60 oraz V′(x) < 0 dla 60 < x < 80, więc w przedziale funkcja V jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 60 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (30, 80). Długość boku kwadratowych naroży jest równa cm, szukana objętość jest równa .
Rozwiązanie (III sposób)
Oznaczmy literą x szerokość podstawy pudełka. Długość boku kwadratowych naroży (więc również wysokość pudełka) jest wtedy równa , zaś długość podstawy pudełka: . Zatem objętość wyraża się wzorem dla 0 < x < 50,
.
Obliczamy, dla jakiego argumentu funkcja objętości przyjmuje największą wartość: .
Wyznaczamy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 4900, , . Po uwzględnieniu dziedziny otrzymujemy x = 30. Ponieważ V′(x) > 0 dla 0 < x < 30 oraz V′(x) < 0 dla 30 < x < 50, więc w przedziale funkcja V jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 30 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 50). Długość boku kwadratowych naroży jest równa cm, szukana objętość jest równa .
Schemat punktowania
Ogólny schemat oceniania
Rozwiązanie zadania optymalizacyjnego za pomocą rachunku różniczkowego składa się z trzech etapów:
1. Zbudowanie modelu matematycznego (3 pkt).
2. Zbadanie tego modelu (3 pkt).
3. Wyciągnięcie wniosków, końcowe obliczenia itp. (1 pkt).
W pierwszych dwóch etapach można wyróżnić następujące części:
1.a) wybór zmiennej i wyrażenie za pomocą tej zmiennej wielkości, które będą potrzebne do zdefiniowania funkcji,
1.b) zdefiniowanie funkcji jednej zmiennej,
1.c) określenie dziedziny tej funkcji,
2.a) wyznaczenie pochodnej,
2.b) obliczenie miejsc zerowych tej pochodnej,
2.c) uzasadnienie (np. badanie monotoniczności funkcji), że funkcja posiada wartość najmniejszą/największą.
Za poprawne rozwiązanie każdej z powyższych części zdający otrzymuje 1 punkt, o ile poprzednia część danego etapu została zrealizowana bezbłędnie.
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x długości boku kwadratowych naroży, zapisanie długości podstawy pudełka (80 − 2x) i szerokości podstawy pudełka (50 − 2x).
1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej wysokości pudełka x: V = (80 − 2x) ⋅ (50 − 2x) ⋅ x.
1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać wysokość pudełka: 0 < x < 25.
2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej wprowadzonej funkcji, np. f: f′(x) = 3x2 − 130x + 1000.
2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: x1 = 10, .
2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że f′(x) > 0 dla 0 < x < 10 oraz f′(x) < 0 dla 10 < x < 25, więc w przedziale funkcja f jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 10 funkcja f przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 25).
3. 1 pkt – zapisanie, że długość boku kwadratowych naroży jest równa 10 cm, i obliczenie największej objętości: V = (80 − 20) ⋅ (50 − 20) ⋅ 10 = 18000 cm3.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x długości boku podstawy pudełka, zapisanie szerokości podstawy pudełka i wysokości pudełka .
1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej długości podstawy pudełka x: .
1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać długość podstawy pudełka: 30 < x < 80.
2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej funkcji V: .
2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: , x2 = 60.
2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że V′(x) > 0 dla 30 < x < 60 oraz V′(x) < 0 dla 60 < x < 80, więc w przedziale funkcja V jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 60 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (30, 80).
3. 1 pkt – obliczenie długości boku kwadratowych naroży cm i obliczenie największej objętości: .
Schemat oceniania III sposobu rozwiązania
1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x szerokości podstawy pudełka, zapisanie długości podstawy pudełka i wysokości pudełka .
1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej szerokości podstawy pudełka x: .
1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać szerokość podstawy pudełka: 0 < x < 50.
2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej funkcji V: .
2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: , x2 = 30.
2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że V′(x) > 0 dla 0 < x < 30 oraz V′(x) < 0 dla 30 < x < 50, więc w przedziale funkcja V jest rosnąca i w przedziale jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 30 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 50).
3. 1 pkt – obliczenie długości boku kwadratowych naroży cm i obliczenie największej objętości: V = 60 ⋅ 10 ⋅ 30 = 18000 cm3.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.