Zadanie 18, specimen 2015, matematyka rozszerzona

7 pktobliczenioweśrednie (szac.)Specimen 2015

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Polecenie

7 punktów

Dany jest prostokątny arkusz kartonu o długości 80 cm i szerokości 50 cm. W czterech rogach tego arkusza wycięto kwadratowe naroża (zobacz rysunek).

prostokątny arkusz kartonu z czterema zacieniowanymi kwadratowymi narożami i prostokątem z linii przerywanych wyznaczającym linie zagięciaPowiększ
prostokątny arkusz kartonu z czterema zacieniowanymi kwadratowymi narożami i prostokątem z linii przerywanych wyznaczającym linie zagięcia

Następnie zagięto karton wzdłuż linii przerywanych, tworząc w ten sposób prostopadłościenne pudełko (bez przykrywki). Oblicz długość boku każdego z wyciętych kwadratowych naroży, dla której objętość otrzymanego pudełka jest największa. Oblicz tę maksymalną objętość.

Korepetytor

Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.

Wypróbuj za darmo

5 rozmów · bez karty · Zaloguj się

Sprawdź się

Jak poszło?

Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Odpowiedź: długość boku naroża jest równa 10 cm, największa objętość jest równa 18000 cm3.

Rozwiązanie (I sposób)

Oznaczmy literą x długość boku kwadratowych naroży. Podstawa pudełka ma wymiary (80 − 2x) × (50 − 2x). Wysokość pudełka jest równa x. Zatem objętość wyraża się wzorem V = (80 − 2x) ⋅ (50 − 2x) ⋅ x, czyli

V = (4000 − 160x − 100x + 4x2) ⋅ x = 4x3 − 260x2 + 4000x = 4(x3 − 65x2 + 1000x).

Naszym zadaniem jest obliczenie, dla jakiego x (spełniającego nierówności 0 < x < 25) funkcja f określona wzorem f(x) = x3 − 65x2 + 1000x przyjmuje największą wartość. Obliczamy pochodną tej funkcji: f′(x) = 3x2 − 130x + 1000.

Następnie znajdujemy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 1302 − 12 ⋅ 1000 = 16900 − 12000 = 4900, x1=130−706=10x_1 = \frac{130 - 70}{6} = 10, x2=130+706≈33,33x_2 = \frac{130 + 70}{6} \approx 33{,}33.

Pierwiastek x2 nie spełnia nierówności 0 < x2 < 25. Zatem jedynym argumentem podejrzanym o ekstremum lokalne w rozważanym przedziale jest x1 = 10. Ponieważ f′(x) > 0 dla x < 10 oraz f′(x) < 0 dla x > 10, więc w przedziale (0,10⟩(0, 10\rangle funkcja f jest rosnąca i w przedziale ⟨10,25)\langle 10, 25) jest malejąca. Stąd wynika, że w punkcie x = 10 funkcja f przyjmuje największą wartość. Szukana objętość jest zatem równa V = (80 − 20) ⋅ (50 − 20) ⋅ 10 = 18000 cm3.

Rozwiązanie (II sposób)

Oznaczmy literą x długość podstawy pudełka. Długość boku kwadratowych naroży (więc również wysokość pudełka) jest wtedy równa 80−x2\frac{80 - x}{2}, zaś szerokość podstawy pudełka: 50−2⋅80−x250 - 2 \cdot \frac{80 - x}{2}. Zatem objętość wyraża się wzorem V=(x−30)⋅80−x2⋅xV = (x - 30) \cdot \frac{80 - x}{2} \cdot x dla 30 < x < 80,

V(x)=0,5x⋅(x−30)⋅(80−x)=0,5(80x2−x3−2400x+30x2)=−12x3+1102x2−1200xV(x) = 0{,}5x \cdot (x - 30) \cdot (80 - x) = 0{,}5\left(80x^2 - x^3 - 2400x + 30x^2\right) = -\frac{1}{2}x^3 + \frac{110}{2}x^2 - 1200x.

Obliczamy, dla jakiego argumentu funkcja objętości przyjmuje największą wartość: V′(x)=−32x2+110x−1200V'(x) = -\frac{3}{2}x^2 + 110x - 1200.

Wyznaczamy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 12100 − 7200, Δ = 4900, x1=110−703=403x_1 = \frac{110 - 70}{3} = \frac{40}{3}, x2=110+703=60x_2 = \frac{110 + 70}{3} = 60. Po uwzględnieniu dziedziny otrzymujemy x = 60. Ponieważ V′(x) > 0 dla 30 < x < 60 oraz V′(x) < 0 dla 60 < x < 80, więc w przedziale (30,60⟩(30, 60\rangle funkcja V jest rosnąca i w przedziale ⟨60,80)\langle 60, 80) jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 60 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (30, 80). Długość boku kwadratowych naroży jest równa 80−602=10\frac{80 - 60}{2} = 10 cm, szukana objętość jest równa (60−30)⋅80−602⋅60=18000 cm3(60 - 30) \cdot \frac{80 - 60}{2} \cdot 60 = 18000 \text{ cm}^3.

Rozwiązanie (III sposób)

Oznaczmy literą x szerokość podstawy pudełka. Długość boku kwadratowych naroży (więc również wysokość pudełka) jest wtedy równa 50−x2\frac{50 - x}{2}, zaś długość podstawy pudełka: 80−2⋅50−x280 - 2 \cdot \frac{50 - x}{2}. Zatem objętość wyraża się wzorem V=(x+30)⋅50−x2⋅xV = (x + 30) \cdot \frac{50 - x}{2} \cdot x dla 0 < x < 50,

V(x)=0,5x⋅(x+30)⋅(50−x)=0,5(50x2−x3+1500x−30x2)=−12x3+10x2+750xV(x) = 0{,}5x \cdot (x + 30) \cdot (50 - x) = 0{,}5\left(50x^2 - x^3 + 1500x - 30x^2\right) = -\frac{1}{2}x^3 + 10x^2 + 750x.

Obliczamy, dla jakiego argumentu funkcja objętości przyjmuje największą wartość: V′(x)=−32x2+20x+750V'(x) = -\frac{3}{2}x^2 + 20x + 750.

Wyznaczamy miejsca zerowe tej pochodnej: Δ = 4900, x1=20−703=−503x_1 = \frac{20 - 70}{3} = -\frac{50}{3}, x2=20+703=30x_2 = \frac{20 + 70}{3} = 30. Po uwzględnieniu dziedziny otrzymujemy x = 30. Ponieważ V′(x) > 0 dla 0 < x < 30 oraz V′(x) < 0 dla 30 < x < 50, więc w przedziale (0,30⟩(0, 30\rangle funkcja V jest rosnąca i w przedziale ⟨30,50)\langle 30, 50) jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 30 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 50). Długość boku kwadratowych naroży jest równa 50−302=10\frac{50 - 30}{2} = 10 cm, szukana objętość jest równa V=(30+30)⋅50−302⋅30=18000 cm3V = (30 + 30) \cdot \frac{50 - 30}{2} \cdot 30 = 18000 \text{ cm}^3.

Schemat punktowania

Ogólny schemat oceniania

Rozwiązanie zadania optymalizacyjnego za pomocą rachunku różniczkowego składa się z trzech etapów:

1. Zbudowanie modelu matematycznego (3 pkt).

2. Zbadanie tego modelu (3 pkt).

3. Wyciągnięcie wniosków, końcowe obliczenia itp. (1 pkt).

W pierwszych dwóch etapach można wyróżnić następujące części:

1.a) wybór zmiennej i wyrażenie za pomocą tej zmiennej wielkości, które będą potrzebne do zdefiniowania funkcji,

1.b) zdefiniowanie funkcji jednej zmiennej,

1.c) określenie dziedziny tej funkcji,

2.a) wyznaczenie pochodnej,

2.b) obliczenie miejsc zerowych tej pochodnej,

2.c) uzasadnienie (np. badanie monotoniczności funkcji), że funkcja posiada wartość najmniejszą/największą.

Za poprawne rozwiązanie każdej z powyższych części zdający otrzymuje 1 punkt, o ile poprzednia część danego etapu została zrealizowana bezbłędnie.

Schemat oceniania I sposobu rozwiązania

1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x długości boku kwadratowych naroży, zapisanie długości podstawy pudełka (80 − 2x) i szerokości podstawy pudełka (50 − 2x).

1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej wysokości pudełka x: V = (80 − 2x) ⋅ (50 − 2x) ⋅ x.

1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać wysokość pudełka: 0 < x < 25.

2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej wprowadzonej funkcji, np. f: f′(x) = 3x2 − 130x + 1000.

2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: x1 = 10, x2=3313x_2 = 33\frac{1}{3}.

2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że f′(x) > 0 dla 0 < x < 10 oraz f′(x) < 0 dla 10 < x < 25, więc w przedziale (0,10⟩(0, 10\rangle funkcja f jest rosnąca i w przedziale ⟨10,25)\langle 10, 25) jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 10 funkcja f przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 25).

3. 1 pkt – zapisanie, że długość boku kwadratowych naroży jest równa 10 cm, i obliczenie największej objętości: V = (80 − 20) ⋅ (50 − 20) ⋅ 10 = 18000 cm3.

Schemat oceniania II sposobu rozwiązania

1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x długości boku podstawy pudełka, zapisanie szerokości podstawy pudełka 50−2⋅80−x250 - 2 \cdot \frac{80 - x}{2} i wysokości pudełka 80−x2\frac{80 - x}{2}.

1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej długości podstawy pudełka x: V=(x−30)⋅80−x2⋅xV = (x - 30) \cdot \frac{80 - x}{2} \cdot x.

1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać długość podstawy pudełka: 30 < x < 80.

2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej funkcji V: V′(x)=−32x2+110x−1200V'(x) = -\frac{3}{2}x^2 + 110x - 1200.

2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: x1=403x_1 = \frac{40}{3}, x2 = 60.

2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że V′(x) > 0 dla 30 < x < 60 oraz V′(x) < 0 dla 60 < x < 80, więc w przedziale (30,60⟩(30, 60\rangle funkcja V jest rosnąca i w przedziale ⟨60,80)\langle 60, 80) jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 60 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (30, 80).

3. 1 pkt – obliczenie długości boku kwadratowych naroży 80−602=10\frac{80 - 60}{2} = 10 cm i obliczenie największej objętości: V=(60−30)⋅80−602⋅60=18000 cm3V = (60 - 30) \cdot \frac{80 - 60}{2} \cdot 60 = 18000 \text{ cm}^3.

Schemat oceniania III sposobu rozwiązania

1.a) 1 pkt – oznaczenie literą np. x szerokości podstawy pudełka, zapisanie długości podstawy pudełka 80−2⋅50−x280 - 2 \cdot \frac{50 - x}{2} i wysokości pudełka 50−x2\frac{50 - x}{2}.

1.b) 1 pkt – zapisanie objętości jako funkcji zmiennej szerokości podstawy pudełka x: V=(x+30)⋅50−x2⋅xV = (x + 30) \cdot \frac{50 - x}{2} \cdot x.

1.c) 1 pkt – zapisanie warunków, jakie musi spełniać szerokość podstawy pudełka: 0 < x < 50.

2.a) 1 pkt – obliczenie pochodnej funkcji V: V′(x)=−32x2+20x+750V'(x) = -\frac{3}{2}x^2 + 20x + 750.

2.b) 1 pkt – obliczenie miejsc zerowych: x1=−503x_1 = -\frac{50}{3}, x2 = 30.

2.c) 1 pkt – stwierdzenie, że V′(x) > 0 dla 0 < x < 30 oraz V′(x) < 0 dla 30 < x < 50, więc w przedziale (0,30⟩(0, 30\rangle funkcja V jest rosnąca i w przedziale ⟨30,50)\langle 30, 50) jest malejąca. Stąd wynika, że dla x = 30 funkcja V przyjmuje największą wartość w dziedzinie (0, 50).

3. 1 pkt – obliczenie długości boku kwadratowych naroży 50−302=10\frac{50 - 30}{2} = 10 cm i obliczenie największej objętości: V = 60 ⋅ 10 ⋅ 30 = 18000 cm3.

0 pkt

rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.