Zadanie 11, specimen 2015, matematyka rozszerzona
Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.
Zadanie
Polecenie
3 punktyUdowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x i każdej liczby rzeczywistej m prawdziwa jest nierówność
20x2 − 24mx + 18m2 ≥ 4x + 12m − 5.
Korepetytor
Nie wiesz, jak ruszyć? Korepetytor zna to zadanie i poprowadzi Cię krok po kroku, bez gotowca.
5 rozmów · bez karty · Zaloguj się
Sprawdź się
Jak poszło?
Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie
Odpowiedź z klucza CKE
Rozwiązanie (I sposób)
Przekształcamy daną nierówność w sposób równoważny do postaci:
20x2 − 24mx + 18m2 − 4x − 12m + 5 ≥ 0.
Sposób „trikowy” polega na odpowiednim grupowaniu:
20x2 − 24mx + 18m2 − 4x − 12m + 5 = (2x − 1)2 + (3m − 2)2 + (4x − 3m)2.
Ponieważ (2x − 1)2 + (3m − 2)2 + (4x − 3m)2 ≥ 0, więc dla każdej liczby rzeczywistej x i każdej liczby rzeczywistej m prawdziwa jest nierówność: 20x2 − 24mx + 18m2 ≥ 4x + 12m − 5.
Rozwiązanie (II sposób)
Inny sposób polega na potraktowaniu wyrażenia 20x2 − 24mx + 18m2 − 4x − 12m + 5 jako trójmianu kwadratowego zmiennej x z parametrem m:
20x2 − 24mx + 18m2 − 4x − 12m + 5 = 20x2 − (24m + 4)x + (18m2 − 12m + 5).
Trójmian ten ma dodatni współczynnik przy x2 oraz niedodatni wyróżnik dla każdego m:
Δ = (24m + 4)2 − 4 ⋅ 20 ⋅ (18m2 − 12m + 5) = −864m2 + 1152m − 384 = −96(3m − 2)2.
Zatem dla każdego x (i dla każdego m) wartość tego trójmianu jest nieujemna.
Schemat punktowania
Schemat oceniania I sposobu rozwiązania
zdający przeprowadzi pełne rozumowanie.
zdający doprowadzi wyrażenie do postaci (2x − 1)2 + (3m − 2)2 + (4x − 3m)2 i na tym poprzestanie lub wyciągnie błędny wniosek, np. taki, że wyrażenie jest dodatnie dla dowolnych liczb x i m.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Schemat oceniania II sposobu rozwiązania
zdający zapisze wniosek dotyczący trójmianu 20x2 − (24m + 4)x + (18m2 − 12m + 5): trójmian ten ma dodatni współczynnik przy x2 oraz niedodatni wyróżnik dla każdego m, zatem dla każdego x (i dla każdego m) wartość tego trójmianu jest nieujemna.
zdający pokaże, że wyróżnik trójmianu 20x2 − (24m + 4)x + (18m2 − 12m + 5) jest niedodatni lub obliczy wyróżnik kwadratowy trójmianu −864m2 + 1152m − 384.
zdający zapisze, że rozważa trójmian kwadratowy i obliczy jego wyróżnik.
rozwiązanie, w którym nie ma istotnego postępu, albo brak rozwiązania.
Komentarz. Nierówność wymaga wykazania, że iloczyn wyrażeń po lewej stronie jest zawsze co najmniej równy 24.