Zadanie 13.2, matura czerwiec 2026, matematyka rozszerzona

4 pktobliczenioweśrednie (szac.)Czerwiec 2026

Darmowe konto pozwoli wrócić do niego później.

Zadanie

Wspólne informacje do wiązki zadań

W kartezjańskim układzie współrzędnych (x, y) rozważamy wszystkie trójkąty prostokątne ABC, w których C = (0, 0), wierzchołek B leży na dodatniej półosi Oy, wierzchołek A leży na dodatniej półosi Ox, natomiast bok AB jest zawarty w prostej przechodzącej przez punkt K = (1, 2).

Polecenie

4 punkty

Pole P trójkąta ABC w zależności od współczynnika kierunkowego a prostej AB jest określone wzorem

P(a)=−a2+4a−42aP(a) = \frac{-a^2 + 4a - 4}{2a}

dla a < 0.

Wyznacz równanie prostej zawierającej przeciwprostokątną AB tego z rozważanych trójkątów, który ma najmniejsze pole. Zapisz obliczenia.

Pan Ignacy

Nauczyciel matematyki, który zna to zadanie i klucz CKE. Wybierz, od czego zaczynasz.

  • Rozbierze polecenie, zakreśli dane w treści i rozpisze plan na tablicy.

  • Utknięcie w połowie? Poprowadzi krok po kroku, bez podawania gotowca.

  • Zdjęcie kartki albo tekst: punkty jak w kluczu CKE i to, co poprawić.

Jak oceniasz to zadanie?

Zaznacz po porównaniu z kluczem. Ocena trafia do Mojej nauki.

Rozwiązanie

Odpowiedź i schemat punktowania z klucza CKE.

Sprawdź rozwiązanie CKEUkryj rozwiązanie

Odpowiedź z klucza CKE

Wyznaczamy pochodną funkcji P:

P′(a)=(−2a+4)⋅2a−(−a2+4a−4)⋅2(2a)2P'(a) = \frac{(-2a + 4) \cdot 2a - (-a^2 + 4a - 4) \cdot 2}{(2a)^2}

P′(a)=−2a2+8(2a)2P'(a) = \frac{-2a^2 + 8}{(2a)^2}

dla a < 0.

Obliczamy miejsca zerowe pochodnej funkcji P:

P′(a) = 0

−2a2 + 8 = 0

a=2∉(−∞,0)a = 2 \notin (-\infty, 0) lub a=−2∈(−∞,0)a = -2 \in (-\infty, 0)

Badamy znak pochodnej:

P′(a) < 0 dla a∈(−∞,−2)a \in (-\infty, -2) oraz P′(a) > 0 dla a∈(−2,0)a \in (-2, 0).

Zatem funkcja P jest malejąca w przedziale (−∞, −2] i rosnąca w przedziale [−2, 0).

Stąd funkcja P osiąga wartość najmniejszą dla a = −2.

Wtedy prosta AB ma równanie y = −2(x − 1) + 2, czyli y = −2x + 4.

Alternatywa (średnia geometryczna i arytmetyczna): P(a)=−a2−2a+2P(a) = -\frac{a}{2} - \frac{2}{a} + 2. Dla a < 0 liczby (−a2)(-\frac{a}{2}) i (−2a)(-\frac{2}{a}) są dodatnie. Z nierówności między średnimi: (−a2)+(−2a)2≥(−a2)⋅(−2a)\frac{(-\frac{a}{2}) + (-\frac{2}{a})}{2} \ge \sqrt{(-\frac{a}{2}) \cdot (-\frac{2}{a})}, stąd −a2−2a≥2-\frac{a}{2} - \frac{2}{a} \ge 2, czyli P(a) ≥ 4. Równość zachodzi dla −a2=−2a-\frac{a}{2} = -\frac{2}{a} i a < 0, czyli a = −2. Równanie prostej: y = −2x + 4.

Schemat punktowania

4 pkt

uzasadnienie, że funkcja P przyjmuje wartość najmniejszą dla a = −2 oraz wyznaczenie równania prostej zawierającej przeciwprostokątną AB tego z trójkątów, który ma najmniejsze pole, np. y = −2x + 4.

3 pkt

uzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności funkcji), że funkcja P przyjmuje wartość najmniejszą dla a = −2 albo przekształcenie nierówności między średnimi do postaci (−a2)+(−2a)+2≥4(-\frac{a}{2}) + (-\frac{2}{a}) + 2 \ge 4 oraz zapisanie, że równość zachodzi tylko wtedy, gdy liczby dodatnie (−a2)(-\frac{a}{2}) oraz (−2a)(-\frac{2}{a}) są równe.

2 pkt

obliczenie miejsca zerowego pochodnej funkcji P: a = −2 albo obliczenie wartości a, dla której zachodzi równość średniej arytmetycznej i geometrycznej liczb dodatnich (−a2)(-\frac{a}{2}) oraz (−2a)(-\frac{2}{a}): a = −2, albo przekształcenie nierówności między średnimi do postaci (−a2)+(−2a)+2≥4(-\frac{a}{2}) + (-\frac{2}{a}) + 2 \ge 4.

1 pkt

wyznaczenie pochodnej funkcji P, np. P′(a)=(−2a+4)⋅2a−(−a2+4a−4)⋅2(2a)2P'(a) = \frac{(-2a + 4) \cdot 2a - (-a^2 + 4a - 4) \cdot 2}{(2a)^2} albo zapisanie nierówności między średnią arytmetyczną a geometryczną liczb (−a2)(-\frac{a}{2}) oraz (−2a)(-\frac{2}{a}): (−a2)+(−2a)2≥(−a2)⋅(−2a)\frac{(-\frac{a}{2}) + (-\frac{2}{a})}{2} \ge \sqrt{(-\frac{a}{2}) \cdot (-\frac{2}{a})}.

0 pkt

rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.

Uwagi:

1. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie.

2. Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji oraz poprawnie wyznacza pochodne funkcji (−a2 + 4a − 4) oraz 2a i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną, która ma w przedziale (−∞, 0) co najmniej jedno miejsce zerowe, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce/a zerowe pochodnej, za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji P, za wyznaczenie równania prostej AB tego z trójkątów, który ma najmniejsze pole).

Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji (−a2 + 4a − 4) lub 2a i dalej popełnia błędy, otrzymując pochodną, która ma w przedziale (−∞, 0) co najmniej jedno miejsce zerowe, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji P oraz za wyznaczenie równania prostej AB tego z trójkątów, który ma najmniejsze pole).

3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla wyznaczonej wartości a, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy zdający bada znak pochodnej ORAZ:

– opisuje (słownie lub graficznie – np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji P

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości a funkcja P ma minimum lokalne i jest to jednocześnie jej najmniejsza wartość,

LUB

– zapisuje, że dla wyznaczonej wartości a funkcja P ma minimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji,

LUB

– wyznaczy drugą pochodną funkcji P i dla wyznaczonej wartości a obliczy wartość tej drugiej pochodnej oraz zapisze, że funkcja P ma minimum lokalne i jest to jedyne ekstremum tej funkcji.

Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np. znakami „+” i „−”) znak pochodnej.

4. Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za poprawne wyznaczenie pochodnej, 1 punkt za obliczenie miejsca zerowego pochodnej, 1 punkt za wyznaczenie równania prostej AB, dla której pole trójkąta ABC jest najmniejsze).

5. Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za poprawne wyznaczenie pochodnej, 1 punkt za obliczenie miejsca zerowego pochodnej).

Uwagi ogólne:

1. Akceptowane są wszystkie rozwiązania merytorycznie poprawne i spełniające warunki zadania.

2. Jeżeli zdający popełni błędy rachunkowe, które na żadnym etapie rozwiązania nie upraszczają i nie zmieniają danego zagadnienia, lecz stosuje poprawną metodę i konsekwentnie do popełnionych błędów rachunkowych rozwiązuje zadanie, to może otrzymać co najwyżej (n − 1) punktów (gdzie n jest maksymalną możliwą do uzyskania liczbą punktów za dane zadanie).

Komentarz. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, otrzymuje 0 punktów za całe rozwiązanie. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą, można uznać badanie znaku pochodnej z opisem monotoniczności, wykazaniem, że jest to jedyne minimum, lub zbadaniem drugiej pochodnej. Niepełne uzasadnienie daje co najwyżej 3 punkty. Brak uzasadnienia istnienia najmniejszej wartości daje co najwyżej 2 punkty.

Umiejętności w zadaniu

Pliki cookies

Zapisujemy na Twoim urządzeniu to, bez czego serwis nie działa, np. zalogowanie. Plików analitycznych użyjemy tylko za Twoją zgodą. Szczegóły w polityce prywatności.